Metalen (Ferro en non-Ferro)

Metalen vormen binnen de materialen een zeer belangrijk onderdeel. Europese en ISO-normen zijn de basis voor de productie, handel en gebruik van metalen. Materiaalnormen geven de algemene eigenschappen van metalen in termen van onder andere samenstelling, fysisch-chemische en mechanische eigenschappen. Materiaalnormen zijn indirect gekoppeld aan Europese Richtlijnen zoals Construction Product Directive (CPD) en de Pressure Equipment Directive (PED). Daardoor hebben ze een strategisch belang.

Rol van NEN:

Normen die eisen omvatten voor de eigenschappen van metalen voor algemene toepassingen, vormen de basis voor kwaliteitsgaranties voor het metaal dat de producent of handelaar levert. NEN werkt mee aan het opstellen van de eisen op het gebied van:

• De aanduiding van metaal. Deze eisen vormen het uitgangspunt in de communicatie tussen de eindgebruiker en de handelaar/producent. Sinds 1995 is er één Europees systeem. Per soort metaal is de aanduiding vastgelegd in de norm waarin ook de chemische en fysische eigenschappen zijn opgenomen.
• De chemische samenstelling en fysische eigenschappen met de belangrijkste bestanddelen van de legering. Zoals vloeigrens, treksterkte en kerfslagwaarde. Deze eisen vormen de basis voor de keuze van een materiaal voor een bepaalde toepassing en/of bewerking. De norm geeft minimumwaarden. De vakman kiest het materiaal voor de beoogde toepassing en vergelijkt de waarde in de materiaalnormen met de eisen die aan de beoogde toepassing worden gesteld.
• De toleranties. Metalen worden in een bepaalde vorm, plaat, band, buis, profiel of gietstuk geleverd. Voor het ontwerpen van een product of constructie, maar ook voor het berekenen van de benodigde hoeveelheid materiaal, is het belangrijk dat het materiaal niet te veel afwijkt van de maten op een tekening en zoals opgegeven bij de bestelling. In de normen is vastgelegd wat de maximale afwijking mag zijn, zodat producenten, handelaren, constructeurs en ontwerpers weten wat ze mogen verwachten. Nauwere toleranties kunnen bij de bestelling overeen gekomen worden.

Metalen voor specifieke toepassingen waarbij aparte materiaaleigenschappen geëist worden - bijvoorbeeld metalen voor de vliegtuigindustrie of medische implantaten - vallen niet binnen het werkgebied van de deelsector.

Voor wie zijn deze normen bestemd?

De materiaalnormen zijn bestemd voor:

• Bedrijven die het materiaal keuren. Normen voor het kenmerken van metalen vormen de basis voor kwaliteitsgaranties van het door de producent of handelaar geleverde metaal. Aan de hand van de normen kunnen producenten van basismetalen, handelaren, keuringsinstituten, recyclingbedrijven en sommige fabrikanten van constructies en producten van metaal, keuringen verrichten om de kwaliteit van het materiaal te testen.
• De afnemers van metalen. Indirect zijn de normen van belang voor de bestelling van metalen bij groothandel of producent. Indien de kwaliteit van het materiaal cruciaal is voor de kwaliteit van een product of constructie wordt het materiaal meestal besteld met een zogeheten ‘keuringsdocument’, zodat de afnemer weet welk materiaal geleverd is. Voor sommige producten, zoals drukvaten, is een keuringsdocument zelfs verplicht.

Contact en commissies:

Voor informatie over het vakgebied, de normen en de nationale normcommissies die deze behandelen, kunt u contact opnemen met NEN Materiaaltechnologie, e-mail: chemistry@nen.nl
Wilt u meepraten over normalisatie? Raadpleeg deze commissies:
Normcommissie 342 070 “Metaal algemeen”
Normcommissie 342 071 “Gieterijtechniek”
Normcommissie 342 081 “Constructiestaal”
Normcommissie 342 082 “Vervormingsstaal”
Normcommissie 342 083 “Staal overige toepassingen”
Normcommissie 342 085 “Non-ferro materialen”
Normcommissie 342 091 “Destructief onderzoek”
Normcommissie 342 092 “Niet-destructief onderzoek”
Normcommissie 342 093 “Chemische analyse van metalen”
Normcommissie 342 107 “Metallieke deklagen”