Hoe standaardisatie de energietransitie kan versnellen

Frits Wattjes

Frits Wattjes

Frits Wattjes is consultant bij NEN en vanuit het speerpunt energietransite betrokken. Meer weten over dit artikel of over energietransitie? Neemt contact op via 015 2 690 239

Het kan niemand meer ontgaan, de energietransitie is in volle gang. Het kerndoel van de energietransitie is om een leefbare aarde te hebben en te houden, en om dit te bereiken zullen enorme inspanningen moeten worden gedaan. Een leefbare wereld begint bij een leefbaar klimaat, daarom willen we onze broeikasgasuitstoot ten opzichte van 1990 terugdringen met maar liefst 49% in 2030 (en zelfs 95% in 2050) (bron: Klimaatakkoord) en daarbij gebruik maken van duurzame grondstoffen in een volledig circulaire economie in 2050 (bron: Nederland Circulair en het Grondstoffenakkoord). Een enorme uitdaging waar de hele maatschappij aan moet bijdragen. Zo ook de energiesector.

Voor de energiesector zijn binnen het klimaatakkoord eigen doelstellingen geformuleerd (bron: klimaatakkoord). Zo moet bijvoorbeeld in 2050 het elektriciteitssysteem en de gebouwde omgeving volledig CO2 vrij zijn, de industrie klimaatneutraal zijn en mobiliteit voor mensen en goederen emissieloos worden. Zowel binnen als buiten de energiesector wordt iedereen hiermee geconfronteerd: zowel praktisch als theoretisch, technisch en niet-technisch. Zowel vanuit institutionele zijde (top-down) als vanuit allerlei (b.v. technologische, socio-economische) innovaties (bottom-up) wordt de traditionele energievoorziening onder druk gezet om in transitie te gaan naar een duurzamer energiesysteem.

Samenvattend betekent het kortweg dat de energietransitie complex is en:

  • zowel technologisch alsmede niet-technologisch van aard is;
  • zowel op specifieke aspecten uit de waardeketen rondom productie, transport en consumptie van energie alsmede op markt- en systeemniveau betrekking heeft;
  • zowel lokaal, regionaal (decentraal) alsmede landelijk, of zelfs Europees (centraal) beschouwd kan worden;
  • en hiermee dus betrokkenheid van een grote diversiteit aan stakeholders vraagt.

Het instrument normalisatie is voor de energietransitie een geweldig hulpmiddel om de weg naar een duurzame energievoorziening, daar waar nodig, te versnellen. Normen zijn nationale en internationale afspraken tussen overheden, bedrijfsleven, kennisinstellingen en alle andere stakeholders. De scope van deze afspraken loopt flink uiteen: er zijn normen ten behoeve van veiligheid, systeemintegratie, duurzaamheid, procesafspraken – en zo voort. Samen maken we afspraken voor een betere wereld. Energietransitie en normalisatie is een gouden combinatie en wel op de volgende vier vlakken:

    • Netwerk: de energietransitie versnellen is sterk gebaat bij de samenwerking tussen verschillende stakeholders. Werken aan normalisatie rondom energietransitie vraagstukken geeft toegang tot een Nederlands, Europees en/of internationaal (multidisciplinair, multi sectoraal) netwerk van personen en organisaties. Zowel binnen als buiten de sector worden mensen samengebracht met alle voordelen van dien.
    • Invloed: normalisatie kan worden ingezet als instrument voor (zelf)regulering in nationale, Europese en internationale context, waaronder wet- en regelgeving, mandaten, etc. De inhoud en toepasbaarheid van normen en andere vast te leggen afspraken kunnen vanuit het belang van de eigen organisatie, de sector en/of maatschappij beïnvloed worden.
    • Kennis: samenwerking in energietransitie vraagstukken en het maken van afspraken over mogelijke oplossingen hiervoor levert een tweeledig voordeel op. Iedere deelnemer doet kennis op van de huidige normen (en de “gaps” welke de energietransitie vertragen), maar ook kennis van ontwikkelingen op het gebied van technologie, regelgeving en toepassing van normen, zowel nationaal, Europees als internationaal.
    • Draagvlak: normalisatie creëert een breed draagvlak voor oplossingen die worden vastgelegd in normen of andere afspraken (b.v. richtlijnen, etc.). In het proces van normaliseren is het adagium “all parties concerned” essentieel en wordt er gezocht naar consensus. Mede hierdoor wordt de houdbaarheid (actualiteit, relevantie, borging, etc.), promotie en toepassing van relevante publicaties (b.v. normen) geborgd.

De ontwikkeling van normen draagt daarmee bij aan vertrouwen. Dat is zeker ook bij de energietransitie van belang, want angst voor het onbekende is een van de belangrijkste remmende factoren.

Een voorbeeld van hoe de versnelling er praktisch uit kan zien is weergegeven in onderstaande schema. Veel elementen in het duurzame energiesysteem van de toekomst zijn afkomstig vanuit innovatieve ideeën, niet alleen van technologische aard, maar vaak ook samenhangend met bijvoorbeeld financierings-, marktintroductie of veiligheidsvraagstukken. Projecten waarin dergelijke ideeën worden uitgewerkt kunnen worden beschouwd als pre-normatief onderzoek, met alle voordelen zoals hierboven aangegeven. Aan de rechterzijde van het schema is een vereenvoudigd standaard normalisatie proces weergegeven. Een voorstel wordt ingebracht om gemaakte afspraken binnen de sector vast te leggen in bijvoorbeeld een norm. Er wordt een concept opgesteld welke ter publieke consultatie ter goedkeuring wordt aangeboden. Bij goedkeuring leidt dit tot een norm. Door echter vroegtijdig normalisatie aspecten vanuit projecten (onderzoek, ontwikkeling en innovatie) mee te nemen, kunnen project resultaten veel sneller in het normalisatieproces worden opgenomen. Op deze wijze kan er een versnelling worden bereikt.

De grote motor achter de versnelling van de energietransitie is dus samenwerken. In je eentje ben je weliswaar sneller, maar samen kom je verder. Het instrument van normalisatie kan hierbij helpen. NVDE bundelt grote en kleine brancheorganisaties en individuele bedrijven die actief zijn op het gebied van duurzame energie vanuit de volledige keten. Doordat NVDE de samenwerking dus al hoog in het vaandel heeft staan, is dit een extra boost aan de versnelling. NEN reikt al deze partijen de hand om goede afspraken te maken, te leren van elkaar en gebruik makend van een nationaal, Europees en wereldwijd netwerk de energietransitie, daar waar nodig, te versnellen. Energietransitie en normalisatie: een gouden combinatie.

Lees op nen.nl/energietransitie aan welke afspraken wordt gewerkt en wat het belang is van normontwikkeling.

Ook interessant?

Interview met Olof van der Gaag, directeur van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE)

Nederland zit in de Europese achterhoede wat betreft het aandeel duurzame energie. Hoog tijd voor een inhaalslag, vindt Olof van der Gaag, directeur van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE). Normontwikkeling kan daarbij goed van pas komen. De NVDE is actief betrokken bij het Klimaatakkoord. Ze is partner bij drie van de vijf klimaattafels (Mobiliteit, Elektriciteit en Gebouwde omgeving) en zit ook aan tafel bij het Klimaatberaad, dat wordt voorgezeten door Ed Nijpels.

Lees zijn verhaal

Podcast:

BNR's Big Five Onze Nieuwe Energie | Olof van der Gaag, NVDE

De 1500 bedrijven en coöperaties uit de duurzame energiesector die lid zijn zich van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie willen niets liever dan een snelle energietransitie. Maar hebben zij de tools daarvoor in handen? Wat zijn de grootste hiccups? Directeur Olof van der Gaag balanceert tussen geduld en pressie.

Meepraten & contact

Wilt u op de hoogte blijven van de ontwikkelingen op het gebied van de energietransitie en bent u benieuwd naar de aansluiting op normontwikkeling of wilt u uw steentje bijdragen en normcommissielid worden? Neem dan contact met ons op voor meer informatie.

Remco Perotti

Remco Perotti

Remco Perotti is coördinator van het speerpunt Energietransitie. Voor meer informatie over Energietransitie kunt u contact opnemen via 015 2 690 326.

Of stuur een e-mail