Fairmeter: slimme én maatschappelijk verantwoorde energiemeters

Expert aan het woord: Hans Nooter

Expert aan het woord: Hans Nooter

Interview met Hans Nooter, senior adviseur maatschappelijk ondernemen bij Alliander Energienetwerkbedrijf.

In Nederland worden in hoog tempo miljoenen conventionele stroom- en gasmeters vervangen door 'slimme' meters. Ze geven zowel de leverancier als de afnemer meer informatie over het verbruik en daarmee mogelijkheden om hierop te sturen. Inmiddels is bijna 80 procent van de Nederlandse energiemeters slim. Bij de ontwikkeling van de slimme meters zijn MVO-aspecten (maatschappelijk verantwoord ondernemen) nadrukkelijk meegenomen. Zo is er gekeken naar de ecologische voetafdruk, het energieverbruik dat met de productie samenhangt, de winning en het hergebruik van zeldzame metalen en de arbeidsomstandigheden in de hele productieketen. Netbeheerder Alliander heeft hier, in de persoon van Hans Nooter, een belangrijke rol bij gespeeld.


MVO concreet maken

'Maatschappelijk verantwoord ondernemen is een kernwaarde in ons bedrijf', zegt Nooter. 'Bij de start van de ontwikkeling hebben we daarom contact gezocht met alle betrokken partijen om MVO-aspecten systematisch een plek te geven.' Maar hoe maak je dat concreet? Welke aspecten laat je meewegen en hoe vertaal je dat in een passende aanbesteding? Nooter: 'Bij het opzetten van een systeem hebben we veel inspiratie kunnen putten uit Fairphone, een initiatief waar Marleen Stikker en Bas van Abel bij betrokken waren. We hebben bij het ontwikkelproces intensief met hen samengewerkt.'

We hebben een grote, 'faire' slag geslagen want het gaat om miljoenen energiemeters.

Grondstoffenpaspoort, prestatieladder en Green Deal

De samenwerking heeft geresulteerd in een grondstoffenpaspoort en een prestatieladder. Deze ladder onderscheidt zes MVO-aspecten met elk vijf prestatieniveaus en is vastgelegd in een Green Deal. De ladder is vervolgens gehanteerd bij de aanbesteding, waarbij gewerkt werd met het concept van Best Value Procurement (BVP). Kort gezegd wordt er bij BVP minder voorgeschreven en meer gevraagd aan opdrachtnemende partijen, waardoor innovatie vanuit de markt meer kans krijgt. Nooter: 'We merkten dat onze uitvraag ook echt een uitdaging was voor marktpartijen. De omslag van mechanisch naar digitaal georiënteerde apparaten deed al een groot beroep op de innovatiekracht; daar kwamen de MVO-eisen nog bovenop. Maar we zijn uiteindelijk heel tevreden met de producten die twee consortia hebben ontwikkeld. We hebben daarmee een grote, "faire" slag geslagen want het gaat om miljoenen energiemeters. Bovendien hopen we dat andere landen het gaan overnemen. In Duitsland worden bijvoorbeeld al stappen in die richting gezet.'

Met name op circulair gebied is nog een wereld te winnen qua normontwikkeling.

Behoefte aan MVO-normen

Voor energiemeters is normontwikkeling en uitgebreide toetsing op allerlei terreinen een vanzelfsprekendheid. Er mag immers geen enkele twijfel zijn over de betrouwbaarheid van de metingen en de veiligheid van de apparaten. Maar op het terrein van MVO zijn officiële normen schaars. Nooter en de zijnen moesten daarom grotendeels zelf op zoek naar afwegingskaders bij onder meer de OESO, de Fair Labour Association (FLA) en de Electronic Industry Citizenship Coalition (EICC, thans RBA). 'Ik denk dat er met name op circulair gebied nog een wereld is te winnen qua normontwikkeling. Niet alleen voor energiemeters, maar voor elektronica als geheel. Denk bijvoorbeeld aan afspraken over demontabel maken en hergebruik van zeldzame metalen. NEN zou daar, als onafhankelijke partij met veel expertise, een belangrijke rol als aanjager bij kunnen spelen.'

Voordelen van normontwikkeling

Normontwikkeling zorgt voor gelijkluidendheid in de eisen die aan een product of proces worden gesteld en die voor alle marktpartijen gelden. Het is daarmee belangrijke onderlegger voor een gelijk speelveld. Het biedt bovendien de mogelijkheid om systematisch en over de hele linie tot hogere productstandaarden te komen, bijvoorbeeld in termen van duurzaamheid.

Kansen voor normontwikkeling

Op dit moment zie ik nog heel veel producten die slecht recyclebaar zijn. Ze eindigen daardoor bij het gevaarlijk of het huishoudelijk afval. Met normontwikkeling kun je hier verbetering in brengen, bijvoorbeeld door afspraken te maken over preventie, beperking van het aantal componenten en het eenvoudiger demontabel maken.

Lees op nen.nl/energietransitie aan welke afspraken wordt gewerkt en wat het belang is van normontwikkeling.

Meepraten & contact

Wilt u op de hoogte blijven van de ontwikkelingen op het gebied van de energietransitie en bent u benieuwd naar de aansluiting op normontwikkeling of wilt u uw steentje bijdragen en normcommissielid worden? Neem dan contact met ons op voor meer informatie.

Remco Perotti

Remco Perotti

Remco Perotti is coördinator van het speerpunt Energietransitie. Voor meer informatie over Energietransitie kunt u contact opnemen via 015 2 690 326.

Of stuur een e-mail