De belangrijkste oorzaken voor koolmonoxideongevallen

04-12-2015 De Onderzoeksraad voor Veiligheid publiceerde recent een rapport over ongevallen met koolmonoxide. NEN zet de belangrijkste (technische) oorzaken voor koolmonoxideongevallen uit het rapport op een rij.

Jaarlijks vallen er naar schatting vijf tot tien dodelijke slachtoffers en enkele honderden gewonden door blootstelling aan een verhoogde concentratie koolmonoxide. Maar dit aantal zou volgens de Onderzoeksraad voor Veiligheid ook zomaar drie tot vijf keer zo groot kunnen zijn. Vergiftiging door koolmonoxide wordt namelijk niet altijd herkend


Helft ongevallen met cv-installatie

In het onderzoek naar koolmonoxide concludeert de Onderzoeksraad dat ongeveer de helft van de ongevallen (46 procent) gebeurt met een cv-installatie. Het merendeel van deze installaties is bovendien modern en goed onderhouden. Het zijn dus niet alleen de oude geisers of slecht onderhouden toestellen die te veel koolmonoxide zouden produceren.


Factoren die kunnen leiden tot ongevallen met koolmonoxide

Aan het gebruik van verbrandingstoestellen (cv-ketels, geisers, kachels of haarden) in een woning kleven sowieso gevaren. Bij de verbranding worden immers giftige rookgassen geproduceerd. Er is altijd het gevaar dat deze gassen (in gevaarlijke concentraties) vrijkomen in de woning. Daarnaast kunnen er met verbrandingsinstallaties branden en explosies plaatsvinden. Gevaarlijke situaties kunnen voorkomen als zowel het toestel als de rookgasafvoer tegelijkertijd niet goed functioneren.


Technische factoren

Los van deze fundamentele gevaren bij het gebruik van verbrandingsinstallaties, zijn er ook een aantal technische factoren te benoemen die kunnen leiden tot ongevallen met koolmonoxide:


Verbrandingsinstallaties zijn niet failsafe en foolproof

Installaties zijn volgens de Onderzoeksraad niet gegarandeerd veilig gemaakt. Technische beveiligingen ontbreken. De raad gebruikt hiervoor de term failsafe.
● Sommige installaties blijken zoveel koolmonoxide te laten vrijkomen dat ze onveilig zijn voor de gebruiker
● de installaties slaan in zo’n situatie niet vanzelf af of gaan niet vanzelf over op een veilige modus als er teveel koolmonoxide wordt geproduceerd
● Verbrandingsinstallaties zijn ook niet failsafe voor het falen van de rookgasafvoer
Installaties zijn ook niet voldoende bestand tegen verkeerde handelingen van bewoners of installateurs (foolproof)


Onopgemerkte problemen

Een toestel kan onopgemerkt te veel koolmonoxide produceren. Bijvoorbeeld omdat de bewoners geen koolmonoxidemelder en ook geen duidelijke gezondheidsklachten hebben. Blootstelling aan koolmonoxide blijft ook onopgemerkt als de installateur bij onderhoud geen metingen uitvoert.
Periodiek onderhoud aan installaties vormt volgens de Onderzoeksraad in de huidige praktijk geen afdoende bescherming tegen koolmonoxideongevallen. ‘De verschillende kwaliteitslabels zoals keurmerken, erkenningen en certificeringen bieden te weinig garantie voor daadwerkelijk professionele aanleg en veilig onderhoud. Ook koolmonoxidemelders vervullen hun waarschuwende functie niet vlekkeloos’, aldus de Raad.


Vakmanschap installateurs

De Onderzoeksraad constateert in haar onderzoek tekortkomingen in het vakmanschap van installateurs, die al dan niet voorzien zijn van een kwaliteitslabel. Bij veilige aanleg en onderhoud is namelijk niet alleen aandacht vereist voor het betreffende toestel, maar ook voor de bijbehorende componenten en het betreffende gebouw.

Zo moeten bijvoorbeeld de luchttoevoer- en rookgasafvoerleidingen en uitmondingen passen bij zowel het toestel als het gebouw. Bij te veel installateurs ontbreekt het aan deze integrale benadering en ligt de focus enkel op het toestel, aldus de Raad.

Uit analyse van ongevallen met koolmonoxide blijkt dat bij de verschillende ongevallen de installaties nieuw waren of door een professionele installateur periodiek onderhouden zijn, voordat het misging.

Zo moet de installateur bij aanleg en onderhoud controleren of de verhouding tussen brandstof en zuurstof in orde is. De installateur kan het toestel zo afstellen dat de verhouding afwijkt van wat de fabrikant heeft opgegeven als veilige waarde. Dit kan tot gevolg hebben dat er onvolledige verbranding plaatsvindt en koolmonoxide ontstaat. In de praktijk blijken installateurs deze afstelling regelmatig (bij 1 op de 5 onderhoudsbeurten) te wijzigen, constateert de Onderzoeksraad. Handelingen van de installateur kunnen zo bijdragen aan blootstelling aan koolmonoxide.


Wettelijke eisen verwarmingstoestellen en gasinstallaties

Nieuwe gastoestellen moeten wettelijk voldoen aan het Besluit Gastoestellen (of GAD). Bij de beoordeling daarvan zijn de (gemandateerde) normen op dit gebied van groot belang omdat de beoordelende instanties (Notified Bodies) deze normen vaak als uitgangspunt zullen nemen bij die beoordeling.
De eisen rond CV-toestellen staan in NEN-EN 15502-1:2012, NEN-EN 15502-2-1:2012 en NEN-EN 303-series. De eisen voor andere verwarmingstoestellen zijn beschreven in, bijvoorbeeld, NEN-EN 12815:2001, NEN-EN 13240:2001 en NEN-EN 449:2002+A1:2007.
Voor de gasinstallatie staan de eisen in het Bouwbesluit en de bepalingsmethoden in NEN 1078 en NEN 2757 (delen 1 en 2). Daarnaast is er de belangrijke serie praktijkrichtlijnen voor gas installaties: NPR 3378. Deze is hele serie én de zes meest relevante normen voor gasinstallaties zijn digitaal en volledig beschikbaar in het online platform; Werken met NPR 3378. Dit is het online platform voor de gasinstallatieprofessional.
Meer info over Werken met NPR 3378 »

Training Gasinstallaties in de praktijk volgens NPR 3378
NEN biedt daarnaast de training 'Gasinstallaties in de praktijk volgens NPR 3378'. In deze training leert u aan de hand van praktijkcases welke eisen en normen komen kijken (bv. NEN 1078, NEN 2757 (rookgasafvoer) en NEN-EN 15001 (gasinfrastructuur) bij het aanleggen van gasinstallaties. Verder komen ook de laatste ontwikkelingen op dit gebied naar voren zodat u up-to-date blijft binnen uw vakgebied.
Meer info over deze training »

Download hier het betreffende rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid

Norm

NEN-EN 15502-1:2012+A1:2015 en

Met gas gestookte centrale verwarmingsketels - Deel 1: Algemene eisen en beproevingen

Meer informatie over deze norm

Norm

NEN-EN 15502-2-1:2012 en

Met gas gestookte centrale verwarmingsketels - Deel 2-1: Specifieke standaard voor type C toestellen...

Meer informatie over deze norm

Norm

NEN-EN 12815:2001/A1:2004/C2:2007 en

Huishoudelijke met vaste brandstof gestookte kooktoestellen - Eisen en beproevingsmethoden

Meer informatie over deze norm

Norm

NEN 1078:2004 nl

Voorziening voor gas met een werkdruk tot en met 500 mbar - Prestatie-eisen - Nieuwbouw

Deze norm geeft eisen en bepalingsmethoden te stellen aan een gebouwgebonden voorziening voor gas met een werkdruk tot ten hoogste 0,05 Mpa (500 mbar). Deze norm is bedoeld om te worden toegepast voor een voorziening voor gas die is ingericht voor he...

Meer informatie over deze norm

Norm

NEN 2757-1:2011 nl

Bepalingsmethoden voor de geschiktheid van systemen voor de afvoer van rookgas van gebouwgebonden in...

Deze norm geeft bepalingsmethoden voor voorzieningen voor de afvoer van rookgas waarmee bepaald kan worden: - voor welke toestellen de capaciteit van de voorziening voor de afvoer van rookgas geschikt is; - de geschiktheid van de capaciteit van de vo...

Meer informatie over deze norm

Norm

NEN 2757-2:2006 nl

Afvoer van rook van gebouwgebonden verbrandingsinstallaties met een belasting groter dan 130 kW op b...

Deze norm geeft bepalingsmethoden voor voorzieningen voor de afvoer van rook van één of meer verbrandingstoestellen of motoren opgesteld in één ruimte, met een gezamenlijke nominale belasting groter dan 130 kW op bovenwaar...

Meer informatie over deze norm

Norm

NEN-EN 13240:2001/A2:2004/C1:2006 en

Lokale verwarmingstoestellen gestookt met vaste brandstoffen - Eisen en beproevingsmethoden

Meer informatie over deze norm

Norm

NEN-EN 449:2002+A1:2007 en

Eisen voor vloeibaargastoestellen - Huishoudelijke afvoerloze toestellen voor ruimteverwarming (incl...

Meer informatie over deze norm

Eerder door u bekeken

Top Gasnormen

Contact Gas & Water

(015) 2 690 234

bi@nen.nl