Bescherming in een ATEX omgeving

07-01-2013 Een explosiegevaarlijke (ATEX) werkomgeving vraagt om het dragen van geschikte persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM's).

ATEX logo

Het is belangrijk om de risico's in kaart te brengen, de juiste beschermingsgraad te bepalen en de geschikte persoonlijke beschermingsmiddelen te kiezen. Het gaat hierbij niet alleen om het kiezen van de juiste beschermende kleding, maar om het totaalpakket van PBM's dat in een ATEX omgeving wordt gedragen.



Letterlijk betekent ATEX: Atmosphere Explosive. Explosiegevaarlijke omgevingen zijn bijvoorbeeld (petro)chemische bedrijven, de houtverwerkende industrie, kunststof verwerkende bedrijven, gasproductie- en distributiebedrijven en de transportsector, als het om vervoer van gevaarlijke stoffen gaat.

Meestal wordt er gedacht dat een ontploffing zich alleen voordoet indien direct vuur aanwezig is. De mogelijkheid van bijvoorbeeld hete oppervlakken, (mechanische) vonken, elektrische installaties en elektrisch materieel als ontstekingsbron worden vaak over het hoofd gezien. Vonken ontstaan door een ontlading. De werknemer kan statische lading veroorzaken. Om dat te voorkomen zijn maatregelen nodig. De inzet van PBM's kan daarbij helpen. PBM's, zoals kleding en schoenen, zorgen voor de geleiding van deze ontlading.

De werknemer kan de ladingsdrager of ladingsproducent zijn. Om vonkvorming te voorkomen moeten geschikte PBM's ter beschikking worden gesteld, gemaakt van materiaal dat niet tot elektrostatische ontladingen leidt die explosieve atmosferen tot ontsteking brengen.

Europese richtlijnen
De Europese commissie heeft diverse richtlijnen opgesteld om werknemers te beschermen. Verwijzingen naar de richtlijnen met betrekking tot explosieveiligheid en persoonlijke beschermingsmiddelen staan beschreven in het kader onderaan deze pagina. Onder andere op Europees niveau worden er voor PBM's normen ontwikkeld voor de bescherming van werknemers.

De NEN-EN 1149-reeks zijn de geldende Europese normen voor elektrostatische eigenschappen van beschermende kleding. Deze normen zijn er ter vermijding van explosiegevaar veroorzaakt door de drager. Het gaat hier om het testen van het materiaal waaruit de beschermende kleding wordt vervaardigd:

NEN-EN 1149-1 Testmethode voor oppervlakteweerstand
NEN-EN 1149-2 Testmethode voor de elektrische weerstand door een materiaal
NEN-EN 1149-3 Testmethode voor de meting van het ladingsverval
NEN-EN 1149-5 Materiaalprestatie (op basis van testen genoemd in EN 1149-1 en
EN 1149-3) en ontwerpeisen


Het dragen van kleding die voldoet aan EN 1149 beschermt niet altijd voldoende in een explosiegevaarlijke omgeving. Ook andere persoonlijke beschermingsmiddelen, bijvoorbeeld schoenen in combinatie met sokken en inlegzolen, dienen de juiste geleidende en beschermende eigenschappen te hebben om vonkvorming te voorkomen.

Risico's tijdens het werk
De keuze voor een geschikt beschermend kledingstuk moet worden gebaseerd op de totale Risico Inventarisatie & Evaluatie (RI&E). Nederlandse wetgeving in de vorm van het Arbeidsomstandighedenbesluit (Artikel 3.5c) verplicht om gevaren in explosieve atmosferen en daaruit voortvloeiende risico's te beoordelen en vast te leggen in een explosieveiligheidsdocument.

Wanneer de risico's in kaart zijn gebracht kunt u bepalen welke beschermingsgraad noodzakelijk is. Met deze gewenste beschermingsgraad kunt u de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen selecteren. Aan welke eisen de gekozen PBM’s voldoen, is vastgelegd in NEN-EN normen. Deze eisen zijn niet beschreven in de Europese ATEX richtlijnen.

Op Europees niveau, onder leiding van NEN, wordt er op dit moment gewerkt aan een SUCAM document (Selection, Use, Care and Maintenance) voor het selecteren, gebruiken en onderhouden van persoonlijke beschermingsmiddelen die in een explosiegevaarlijke omgeving worden gedragen. Het gaat in deze richtlijn niet alleen om beschermende kleding maar om het totaalpakket aan benodigde beschermingsmiddelen, zoals oogbescherming, beschermende kleding, handschoenen en voet- en beenbescherming.

ATEX 95
ATEX 95, de Europese richtlijn 94/9/EG Equipment explosives atmospheres (ATEX), is van toepassing op alle apparaten en beveiligingssystemen die bedoeld zijn voor gebruik op plaatsen waar ontploffingsgevaar kan heersen. Het betreft plaatsen waar gevaar voor ontploffing kan voorkomen van brandbare stoffen in de vorm van gassen, dampen, nevels of stof met lucht. In Nederland is deze richtlijn geïmplementeerd in het Warenwetbesluit Explosieveilig Materieel.

Daarnaast is de richtlijn 1999/92/EG gepubliceerd. Deze richtlijn beschrijft de minimumvoorschriften voor de verbetering van de gezondheidsbescherming en van de veiligheid van werknemers die door explosieve atmosferen gevaar kunnen lopen. In de markt is deze richtlijn beter bekend als ATEX 137 of ATEX-Arbo. De bovengenoemde Europese richtlijnen geven geen eisen in relatie tot persoonlijke beschermingsmiddelen. Deze eisen zijn wel terug te vinden in NEN normen.

De Europese commissie heeft in de PPE directive (89/686/EEG) minimale eisen vastgelegd, die aan persoonlijke beschermingsmiddelen moeten worden gesteld. Europese PBM normen worden op basis van deze richtlijn ontwikkeld.

Eerder door u bekeken

Top Gasnormen

Publicaties Gas & Water

NPR 3378:2012 nl

Praktijkrichtlijn gasinstallaties (Compleet)

NTR 3216:2012 nl

Binnenriolering - Richtlijnen voor ontwerp en uitvoering

NTA 8111:2011 nl

Drijvende bouwwerken. Met bouwtechnische aspecten, nutsvoorzieningen en ruimtelijke aspecten.

Contact Gas & Water

(015) 2 690 234

bi@nen.nl

Meedoen als commissielid?

Wie deelneemt aan normalisatie, beslist mee over de inhoud van de afspraken en is als eerste geïnformeerd over nieuwe initiatieven

Wilt u meer informatie over meedoen in een normcommissie aan het ontwikkelen van normen in uw vakgebied?

Hiermee kiest u voor invloed op uw werkveld.



Contact opnemen

(015) 2 690 372

marketingno@nen.nl



Belangrijke gaspublicaties
NPR 3378:2012 nl
Woningen:2006 nl

Belangrijke Waterpublicaties
NTR 3216:2012 nl
NTA 8111:2011 nl