Bouwbesluit 2012 en Verbouw

23-11-2012 Eén van de grote wijzigingen die met Bouwbesluit 2012 is doorgevoerd, is het feit dat bij verbouw geen ontheffing van nieuwbouweisen meer nodig is van het bevoegd gezag.

De verbouwvoorschriften zijn geconcretiseerd, waarbij het begrip ‘rechtens verkregen niveau’ is opgenomen. In Bouwbesluit 2012 wordt nu ook verwezen naar een norm voor het beoordelen van bestaande constructies en voor verbouw: NEN 8700.

Voorheen golden bij verbouw in beginsel altijd de nieuwbouweisen en kon het bevoegd gezag oordelen of hiervan mocht worden afgeweken. Nu kan een initiatiefnemer aan de hand van de verbouwvoorschriften bepalen aan welke regels moet worden voldaan.

In Bouwbesluit 2012 zijn voor nagenoeg alle voorschriften specifieke verbouwvoorschriften opgenomen. Er geldt dan voor een verbouwing geen nieuwbouwniveau meer en er is geen noodzaak meer voor een ontheffingsverzoek aan het bevoegd gezag. Het omschreven verbouwniveau is het niveau wat over het algemeen aangehouden mag worden bij alle vormen van verbouw (beperkte renovatie, uitbouw, aanbouw, et cetera). Soms is dit een heel concreet vastgelegd niveau, zoals voor de constructieve sterkte, de brandwerendheid van draagconstructies, de brandwerendheid tussen twee ruimten, de vrije hoogte van ruimten en de thermische isolatie. Maar veelal is het verbouwniveau omschreven als het ‘rechtens verkregen niveau’.

Een uitzondering wordt gemaakt voor hoofdstuk 6, installaties. Voor dat hoofdstuk is generiek aangegeven dat bij volledig vernieuwen (vervangen of nieuw aanbrengen) van een installatie moet worden uitgegaan van het nieuwbouwniveau en bij het gedeeltelijk vernieuwen of veranderen of het vergroten van een installatie moet worden uitgegaan van het rechtens verkregen niveau.

Het rechtens verkregen niveau is in Bouwbesluit 2012 gedefinieerd als:
"Het niveau dat een gevolg is van de toepassing op enig moment van de relevante op dat moment van toepassing zijnde technische voorschriften en dat niet lager ligt dan het niveau van de desbetreffende voorschriften voor een bestaand bouwwerk en niet hoger dan het niveau van de desbetreffende voorschriften voor een te bouwen bouwwerk". Met andere woorden kun je zeggen dat het kwaliteitsniveau bij een rechtmatig gebouwd bouwwerk:

  • niet vermindert door de verbouw;
  • het eindresultaat niet onder het minimumniveau voor bestaande bouw dan wel het specifieke minimumniveau voor verbouw ligt;

Met het voldoen aan de voorschriften die gelden voor verbouw, dus vrijwel altijd aan het rechtens verkregen niveau, is aan Bouwbesluit 2012 voldaan. Dit is dan ook het grote verschil met Bouwbesluit 2003, waarbij als niet aan de nieuwbouwvoorschriften was voldaan altijd een ontheffing van het bevoegd gezag nodig was. Bij toepassing van Bouwbesluit 2012 is bij een verbouw nooit meer een ontheffing nodig. Verder is er in enkele voorschriften een specifiek niveau opgenomen voor bijvoorbeeld:

  • de sterkte van een bouwconstructie (niet bij brand), waarbij in plaats van het rechtens verkregen niveau, NEN 8700 geldt;
  • de WBDBO ter beperking van uitbreiding van brand, waarvoor niet de ondergrens voor bestaande bouw (die 20 minuten is) geldt, maar ten minste 30 minuten moet worden aangehouden;
  • de thermische isolatie van een verwarmd gebouw, waarvoor een ondergrens van ten minste 1,3 m2•K/W moet worden aangehouden voor delen die geen ramen, deuren, kozijnen of daarmee vergelijkbare constructie-onderdelen zijn.

NEN 8700

NEN 8700 is op drie niveaus te gebruiken:

Constructief toetsen van ontwerpen van bouwconstructies
Voor het toetsen van ontwerpen van bouwconstructies zijn twee normenseries van belang:
Eurocodes: voor het toetsen van nieuwbouwplannen

• NEN 8700: voor het toetsen aan het niveau bestaande bouw

• NEN 8700: voor het toetsen van verbouwplannen

• NEN 8700: Voor het bepalen van buitengewone belastingcombinaties bij het aspect sterkte bij brand, in het kader van toetsen van een bestaande constructie of bij verbouw

• De NEN 8700(-serie) moet in samenhang van de Eurocodes gebruikt worden
Toetsing bestaand bouwwerk aan een prestatieniveau
Soms wilt u van een bouwwerk weten of het aan een gekozen prestatieniveau voldoet. Deze vraag kan opkomen indien u herbestemming van een bouwwerk overweegt.
NEN 8700 geeft daarvoor de aanwijzingen.
Toetsing aan het afkeurniveau
Er is een specifiek prestatieniveau waar een bouwwerk absoluut niet onder mag komen. NEN 8700 bevat de voorschriften om te beoordelen of die bouwwerken in constructieve zin moeten worden afgekeurd. NEN 8700 is onderdeel van de NEN 8700-serie. Deze bestaat vooralsnog uit:

• NEN 8700 ‘Beoordeling van de constructieve veiligheid van een bestaand bouwwerk bij verbouw en afkeuren – Grondslagen’

NEN 8701 ‘Beoordeling van de constructieve veiligheid een bestaand bouwwerk bij verbouwen en afkeuren – Belastingen’

Functiewijziging

Bij een functiewijziging van een gebouw of van een gedeelte van een gebouw behoeft in beginsel geen omgevingsvergunning te worden aangevraagd met betrekking tot de activiteit bouwen. Er zijn twee belangrijke voorwaarden:

  • Voor de functiewijzing moet geen vergunningplichtige activiteit vereist zijn met het karakter “bouwen”;
  • Door de functiewijziging moet aspecten van het prestatieniveau van de bestaande bouwconstructie of onderdelen daarvan niet onder het niveau bestaande bouw zakken, waarvoor bij herstel vergunningplicht geldt.

Indien bijvoorbeeld een schoolgebouw (onderwijsfunctie) niet langer als zodanig wordt gebruikt, maar op enig moment ingezet wordt als woonfunctie, dan kan die verandering plaatsvinden zonder dat een omgevingsvergunning in het kader van de activiteit “bouwen” vereist is, als aan de gestelde voorwaarden is voldaan. Dus er mag voor die verandering niet worden verbouwd op een manier die op zich vergunningplichtig is. Tevens moet tenminste in de nieuwe situatie aan het niveau bestaande bouw van het bouwbesluit zijn voldaan voor alle relevante aspecten.

Indien niet aan beide voorwaarden is voldaan, zal een omgevingsvergunning moeten zijn verleend voor de activiteit “bouwen”. Dit geldt dus voor vergunningplichtige verbouwactiviteiten die direct verbonden zijn met de functiewijziging, zowel als voor het treffen van voorzieningen om onderschrijding van het niveau bestaande bouw weg te nemen, die op zich ook vergunningplichtig zijn.

Deze activiteiten met het karakter “bouwen” vallen in het regime “verbouw” van het Bouwbesluit. Dit houdt dus geenszins in dat na de verbouwing het prestatieniveau nieuwbouw (als bij oprichting) voor de gewijzigde onderdelen moet zijn gerealiseerd.

Deze activiteiten met het karakter “bouwen” vallen in het regime “verbouw” van het Bouwbesluit. Dit houdt dus geenszins in dat na de verbouwing het prestatieniveau nieuwbouw (als bij oprichting) voor de gewijzigde onderdelen moet zijn gerealiseerd.

Tot slot - het is wellicht een open deur maar het is uiteraard de bedoeling dat het gebouw op een kwaliteitsniveau wordt gebracht dat voldoet aan de wensen van de opdrachtgever; dit niveau ligt veelal hoger dan het niveau dat door de wetgever minimaal vereist is.

Bronnen: Website Rijksoverheid, nieuwsbrief 'Bouwen met kwaliteit', tijdschrift 'Bouwregels in de praktijk', website BWT, website Infopunt Veiligheid en Bouwend Nederland.

Thema's Constructieve Veiligheid

Bekijk ook het thema NEN 8700 en het thema Eurocodes voor meer informatie.

Eerder door u bekeken

Informatie Bouw


NEN Klantenservice: Voor vragen over het bestellen van bouwnormen.

(015) 2 690 391

klantenservice@nen.nl


NEN Training & Advies: Voor vragen over praktijkgerichte bouwtrainingen (op maat).

(015) 2 690 188

training@nen.nl


NEN Bouw & Installatie: Voor inhoudelijke vragen over bouwnormen of deelname aan normcommissies.

bi@nen.nl


NEN Materialen & Bouwproducten: Voor inhoudelijke vragen over bouwnormen of deelname aan normcommissies.

mb@nen.nl