Veelgestelde vragen NPR 9998:2015 Veilige constructies bij aardbevingen

1. Wat is de NPR?
NPR is de afkorting van Nederlandse Praktijkrichtlijn. De NPR 9998 geeft richtlijnen om voor de volgende situaties te beoordelen of:
a) te bouwen gebouwen voldoende aardbevingsbestendig zijn,
b) bestaande gebouwen voldoende aardbevingsbestendig zijn, en
c) te versterken bestaande gebouwen voldoende aardbevingsbestendig zijn.

Het toepassingsgebied van deze NPR is beperkt tot Noord-Nederland voor zover daar geïnduceerde aardbevingen als gevolg van gaswinning in het Groninger gasveld optreden.

2. Heeft de NPR een wettelijke status?
Op het ogenblik heeft deze richtlijn nog geen wettelijke status. Als vanuit de Regeling Bouwbesluit 2012 naar de NPR 9998 wordt verwezen krijgt de NPR wel een wettelijke status. De minister heeft aangegeven dat hij daar begin 2016 over zal beslissen.

3. Wat is het verschil tussen de in februari 2015 gepubliceerde concept (groene) NPR en de definitieve (witte) versie van de NPR van december 2015?
Er zijn diverse verschillen tussen het eerder gepubliceerde concept van de NPR en de nieuwe definitieve versie van de NPR. Enkele belangrijke verschillen zijn:
  • De kaart waarop de sterkte van de aardbevingen wordt weergegeven (de zogenaamde PGA kaart) is aangepast aan de nieuwste inzichten;
  • Het elastische responsspectrum, dat mede bepalend is voor het berekenen van de kracht van de aardbeving op een gebouw, is mede afhankelijk van de samenstelling van de bodem onder de constructie (tot 30 meter onder het aardoppervlak) nader uitgewerkt. In combinatie met het eerstgenoemde punt kan hiermee de aardbevingsbelasting op een gebouw, op elke positie in Groningen, nauwkeuriger worden bepaald. Er is een stroomschema opgenomen waarmee de constructeur snel kan overzien hoe de optredende belasting op een gebouw kan worden bepaald;
  • Er is dieper ingegaan op het effect van “verweking” van de grond. Dit kan optreden in zand met veel water. Hierdoor kunnen glijlagen in de grond ontstaan;
  • Er is meer aandacht besteed aan het analyseren van de seismische weerstand van gebouwen met geavanceerde computerprogramma’s;
  • Voor nieuw te bouwen gebouwen zijn de grenstoestanden NC (Near Collapse), SD (Significant Damage) en DL (Damage Limitation) in criteria uitgewerkt. Voor de beoordeling van bestaande gebouwen en voor de beoordeling van een verbouwing (versterking) is alleen het criterium NC nader uitgewerkt., Bij het vaststellen van de criteria zijn de gevolgklasseindelingen uit NEN EN 1990 en NEN 8700 gevolgd met dien verstande dat alle ziekenhuizen, ongeacht het aantal bouwlagen, aan de strengste criteria moeten voldoen;
  • De redactie en gebruikte symbolen zijn aangepast om enerzijds de NPR begrijpelijker te formuleren en anderzijds aan te sluiten bij internationale normering.


4. Wat is de kans slachtoffer te worden van een aardbeving?
De NEN 8700 voor bestaande en NEN EN 1990 voor nieuwe constructies is gevolgd. Daar waar door de aard van de seismische belasting specifieke keuzes moeten worden gemaakt, is dit aangegeven. Het basisuitgangspunt is een maximaal aanvaardbaar individueel risico van 10-5 per jaar. Deze norm geeft de kans weer dat iemand op een bepaalde locatie komt te overlijden in de periode van een jaar. De wiskundige notatie van 10-5 betekent dat er een kans is op overlijden van 1 op de 100.000 per jaar.

Voor nieuw te bouwen gebouwen geldt die kans voor een periode van 50 jaar en voor bestaande en te versterken gebouwen voor een periode van 15 jaar. Deze tijdsspannen gelden ook voor andersoortige belastingen dan aardbevingen op grond van het Bouwbesluit 2012.

5. Zegt de NPR iets over hoe sterk de constructie van een gebouw moet zijn om aardbevingen te doorstaan? Bijvoorbeeld over de sterkte van bakstenen of kozijnen?
Met de NPR kan worden bepaald of een gebouw aan de gestelde veiligheidseisen voldoet. De rol van de kwaliteit van het metselwerk en de grootte en de plaats van raamopeningen wordt in de berekeningsmodellen meegenomen.
Bij de berekening wordt onderscheid gemaakt tussen primaire seismische constructieve elementen en secundaire seismische elementen. Primaire seismische constructieve elementen zijn constructieve elementen die worden beschouwd als deel van het constructieve systeem dat weerstand biedt aan de seismische belasting om disproportionele instorting te voorkomen.
Secundaire seismische elementen zijn constructieve elementen die niet worden beschouwd als deel van het constructieve systeem dat weerstand biedt aan de seismische belasting om disproportionele instorting te voorkomen. Daarbij kan worden gedacht aan luifels, schoorstenen, ornamenten, borstweringen en niet-dragende binnenwanden.
Zowel het bezwijken van primaire als secundaire constructieve seismische elementen kan leiden tot slachtoffers. Daarom zijn in NPR 9998 aan beide type elementen eisen gesteld aan het voorkomen van bezwijken.

6. Is de witte NPR minder ‘streng’ dan de groene versie van de NPR? Waarom is dat zo?
De uitgangspunten die aan de groene en witte versie ten grondslag liggen zijn dezelfde. De kennis omtrent de intensiteit van de aardbevingen en de invloed van het niet-lineair elastische gedrag van de grond op de seismische belastingen die op een gebouw aangrijpen is toegenomen. Dit heeft er toe geleid dat de met NPR in dit opzicht .beter de optredende belasting kan worden bepaald en meer mogelijkheden kent om die belasting te bepalen (van eenvoudig tot locatiespecifiek) Ten opzichte van de groene versie leidt dat in bepaalde gevallen tot een verlaging van de optredende belastingen en in bepaalde gevallen tot een verhoging.

7. Geldt de witte NPR voor zowel bestaande bouw als voor nieuwbouw?
De witte NPR is in principe geschikt voor zowel bestaande bouw als voor nieuwbouw als ook voor verbouw (versterking). Voor nieuwbouw zijn de extra kosten om een gebouw aardbevingsresistent te maken meestal relatief beperkt. Bij bestaande bouw ligt dat anders. Hierbij zijn vaak grotere investeringen nodig om aan de eisen te voldoen.

De NPR kent in beginsel een viertal methoden om aan te tonen dat een gebouw voldoende aardbevingsbestendig is. De zijdelingse belastingsmethode en spectrale modale responsberekeningsmethoden zijn geschikt voor nieuw te bouwen gebouwen, maar mogelijk minder geschikt voor de beoordeling van bestaande of geometrisch complexere gebouwen, omdat ze kunnen leiden tot conservatievere uitkomsten dan niet-lineaire bepalingsmethoden.

Momenteel worden verschillende typen gebouwen met de NPR 9998 geanalyseerd. Door deze analyses verwacht men een beter beeld te krijgen van de weerstand van verschillende soorten bestaande gebouwen tegen aardbevingen. Daaruit moet volgen welke typen bestaande gebouwen voldoende veilig zijn en welke typen versterking behoeven. Verder verwacht men hiermee duidelijkheid te krijgen omtrent de vraag wat in het laatste geval de beste versterkingsmethode is. Ook verwacht men beter zicht te krijgen op de mate van nauwkeurigheid van de verschillende berekeningsmethoden afgezet tegen test resultaten. Dit laatste zal gebruikt worden om de NPR 9998 in volgende versies verder te verfijnen.

8. Zo nee, waarom niet?
Zie antwoord op vraag 5

9. Wordt de witte NPR opgenomen in het Bouwbesluit 2012?
De minister van Economische Zaken heeft aan de Tweede Kamer kenbaar gemaakt dat hij de beslissing over het aanwijzen van de NPR in bouwregelgeving begin 2016 zal nemen. Daarnaast hebben de Nationaal Coördinator Groningen, de betrokken gemeenten in het aardbevingsgebied en de provincie afgesproken deze versie van de NPR vanaf 1 januari 2016 als beleidslijn te gebruiken voor het toetsen van de sterkte van bestaande gebouwen.

Voor meer informatie hierover kunt u zich wenden tot de Nationaal Coordinator Groningen, via info@nationaalcoordinatorgroningen.nl
10. Kan de definitieve (witte) NPR 9998 als beleidslijn worden gehanteerd?
De NPR 9998 kan worden gebruikt voor het maken van beleid. Zo is het mogelijk prioriteiten te stellen voor de typen gebouwen die het eerst moeten worden versterkt. Met de witte versie van de NPR kunnen voor die gevallen ook de beste versterkingsmaatregelen worden vastgesteld. Hiermee kan optimale inzet van bouw- en versterkingscapaciteit voor de komende periode worden gegarandeerd.

Zoals eerder gesteld zal de kennis omtrent de bepaling van de weerstand van bestaande constructies de komende periode nog toenemen waardoor de bepaling van de aardbevingsbestendigheid van gebouwen nauwkeuriger kan plaatsvinden. Wanneer de meest onveilige gebouwen zijn aangepakt op basis van de nu verschenen witte versie, kan daarna met de tweede generatie van NPR 9998 de vervolgversterkingsslag in gang worden gezet.

11. Geldt de witte NPR 9998 ook voor de infrastructuur?
Veel regels die in de witte versie van de NPR zijn opgenomen gelden ook voor constructies die deel uitmaken van de infrastructuur. De regels zijn daarvoor echter nog niet compleet. Voor veel van deze constructies, zoals bruggen, dijken, leidingen, opslagconstructies, masten en silo’s is verdere studie vereist. Dit heeft inmiddels de aandacht bij NEN.

12. Geldt de witte NPR alleen in Groningen?
Doordat de aardbevingen in Groningen een andere oorzaak (kunstmatig) hebben dan de aardbevingen in de rest van Nederland en de andere Europese landen (natuurlijk) is de NPR 9998 alleen van toepassing op Noord-Nederland voor zover daar geïnduceerde aardbevingen als gevolg van gaswinning in het Groninger gasveld optreden.
De NPR 9998 is dus niet beperkt tot de provincie Groningen, maar werkt ook door in delen van Friesland en Drenthe.

13. Informeert NEN ook de bouwsector over de nieuwe versie en via welke kanalen?
De bouwsector zal op verschillende manieren over de witte versie worden geïnformeerd. Dit zal gebeuren door artikelen, publicaties en cursussen. Verder zullen op de NEN website voorbeelden van berekeningen voor verschillende typen gebouwen worden geplaatst.

14. Waar kan ik mijn eventuele reacties kwijt op NPR 9998?
NEN staat altijd open voor kritiek ter verbetering van normen en Nederlandse praktijkrichtlijnen. U kunt uw reacties op de NPR indienen bij NEN via vragenNPR@NEN.nl . Uw commentaar wordt gebruikt door de commissie bij de vaststelling van de volgende versie. U ontvangt een terugkoppeling van uw inzichten.

15. Kan ik met de NPR aantonen of mijn gebouw robuust is tegen aardbevingen?
Ja, met NPR 9998 kunnen bestaande gebouwen worden getoetst op voldoende robuustheid tegen aardbevingsbelastingen.

16. Wat als blijkt dat mijn bestaande gebouw niet voldoende bestand is tegen aardbevingen?
Geadviseerd wordt maatregelen te nemen om in dat geval uw woning te versterken. De snelheid voor het nemen van deze maatregelen is sterk afhankelijk van het antwoord op de vraag hoe dicht deze tegen het niveau “afkeur” aanzit. U kunt hiervoor een bouwkundig adviseur raadplegen, dan wel contact opnemen met het Centrum voor Veilig Wonen, telefoon: (0800) 28 96 636.

17. Wat is het niveau “afkeur”?
NPR 9998 is bedoeld voor het maken van constructieve berekeningen en sluit aan op de Europese normserie Eurocode 8 voor aardbevingsbestendig bouwen. De NPR onderscheidt daarbij drie niveaus: afkeur, verbouw en nieuwbouw in analogie met de Nederlandse bouwregelgeving. Gebouwen die na een rekenkundige beoordeling volgens de NPR onder het niveau afkeur uitkomen, lopen een verhoogde kans op instorting bij een (grotere) aardbeving. Deze kans is groter dan het individueel risico 10-5 per jaar dat voor andere belastingen dan een aardbeving in heel Nederland geldt.

18. Wat zijn de niveaus “verbouw” en “nieuwbouw”?
De niveaus “verbouw” en “nieuwbouw” zijn veiligheidsniveaus die worden benoemd in de NPR. Ze zijn van belang bij het maken van berekeningen voorafgaand aan bouwactiviteiten. Het niveau ’nieuwbouw’ geldt als een nieuw gebouw wordt opgericht of als een bestaand gebouw geheel wordt vernieuwd. Het niveau ‘verbouw’ geldt als een bestaand gebouw gedeeltelijk wordt vernieuwd, veranderd of vergroot. Hieronder valt onder meer het uitvoeren van versterkingsmaatregelen.

19. Wat als ik nu ga bouwen en de NPR wijzigt in de toekomst?
De NPR kan net als iedere andere NEN norm wijzigen door voortschrijdend inzicht. Met de NPR kunnen bestaande gebouwen, verbouwingen en nieuwbouwprojecten worden getoetst op aardbevingsbestendigheid. Er is geen verplichting om de NPR te volgen, behoudens in het geval dat de minister de NPR voor bepaalde bouwactiviteiten publiekrechtelijk aanwijst .

Wanneer de NPR in de toekomst wijzigt en dat zou leiden tot een meer stringente beoordeling dan zullen daar moverende redenen voor bestaan. Echter met de kennis van nu is het niet de verwachting dat latere wijzigingen van de NPR zullen leiden tot een meer stringente beoordeling.

20. Welke consequenties heeft de NPR voor mijn huidige bouwplannen?
Partijen die betrokken zijn bij nieuwbouw en verbouwprojecten in de regio Groningen wordt geadviseerd de NPR reeds nu toe te passen bij bouwprojecten. Met behulp van de NPR kan een constructeur toetsen of het ontwerp bestand is tegen aardbevingen of dat bouwkundige aanpassingen raadzaam zijn.

De meerinvestering om een bestaand gebouw aardbevingsbestendig te maken zijn relatief klein. Wanneer dat achteraf moet gebeuren zullen de investeringen substantieel hoger zijn.

21. Wordt nieuwbouw of verbouw duurder door het toepassen van NPR 9998?
Het aardbevingsbestendig bouwen zal mogelijk gepaard gaan met meerkosten vergeleken met de tot dusverre gangbare wijze van het realiseren van het (ver)bouwplan. Dit is sterk afhankelijk van de vom en de uitvoering van het ontwerp. Hoe eerder in het ontwerp rekening wordt gehouden met aardbevingen, hoe kleiner de meerkosten ten opzichte van een identiek niet aardbevingsbestendig ontwerp zullen zijn.

22. Ik wil verbouwen, kan ik dan ook de NPR gebruiken?
Ja, de NPR is opgesteld voor nieuwbouw en verbouw.

23. Als ik de NPR toepas en ik heb toch schade, of versterkingsmaatregelen blijken nog niet afdoende, heb ik nog recht op hulp/vergoeding?
De NPR 9998 en het toepassen van versterkende maatregelen staan los van elkaar. De NPR richt zich primair op mensveiligheid (instortingsgevaar), het is dus mogelijk dat na een aardbeving - alsnog beperkte schade ontstaat aan het gebouw c.q schade niet leidend tot instorting. De NPR 9998 kent voor nieuw te bouwen gebouwen ook verdergaande criteria die partijen met elkaar kunnen overeenkomen. Dat betreft de criteria SD en DL (beperken van sigfnificante beschadiging of beperking tot uitsluitend lichte beschadiging). Zie verder ook het antwoord op vraag 27.

24. Welke bureaus zijn bekend met de materie en deskundig om te adviseren of berekeningen te doen?
Aardbevingsbestendig bouwen is relatief nieuw voor de Nederlandse bouwsector. Een aantal bureaus heeft reeds ervaring opgedaan met de concept versie van de NPR 9998 en heeft ervaring vanuit buitenlandse opdrachten. U wordt geadviseerd vroegtijdig in overleg met uw bouwadviseurs aan te geven met aardbevingen rekening te willen houden.

25. Hoe verwerk ik de NPR in (bestaande) bestekken?
De opdrachtgever kan de NPR 9998 voorleggen aan de adviseur die de bestekomschrijving formuleert. Deze bestekschrijver zal er dan voor zorgen dat in de constructieve paragraaf wordt verwezen naar de NPR. Daarbij moeten dan nog wel de keuze worden vastgelegd aan welke grenstoestand moet zijn voldaan (NC, SD of DL),

26. Ben ik verplicht de NPR op te volgen?
Nee, het betreft best-practices voor aardbevingsbestendiger bouwen. U bent niet verplicht dit advies op te volgen, behalve voor die gevallen waar de minister de NPR heeft aangewezen.

27. Als ik de NPR niet heb opgevolgd en nadien ontstaat schade, kan ik dan toch een beroep doen op de bepalingen wat betreft schadeplichtigheid in het BW (Art. 6:177)?
Wanneer er schade optreedt door aardbevingen als gevolg van gaswinning, zal NAM in beginsel deze schade vergoeden. Informatie over schadeherstel vindt u op www.cvw.nl, www.nationaalcoordinatorgroningen.nl . U kunt uw schade melden bij het Centrum voor Veilig Wonen www.cvw.nl of (tel.nr.0800 - 2896636).

28. Zijn niet-constructieve elementen opgenomen in NPR 9998?
Elementen, zoals geveldelen en schoorstenen zijn volgens de Nederlandse wet- en regelgeving constructieve elementen. In NPR 9998:2015 is omwille van de duidelijkheid dan ook gekozen voor de term 'secundaire seismische elementen'. Zie de definitie en opmerking hiervan in 1.4.2.15. Elementen, zoals luifels, schorstenen, ornamenten, borstweringen en niet-dragende binnenwanden, worden in NPR 9998 beschouwd als 'secundaire seismische elementen.'

Voor echte niet-constructieve elementen, die wegens gebrek aan eigen capaciteit of capaciteit van de bevestiging, bij een aardbeving kunnen leiden tot een of meer slachtoffers, zoals kasten (meubilair), maar ook installaties in bijvoorbeeld het plenum en het verlaagde plafond, wordt informatief verwezen naar NEN EN 1998-1.
29. Wat is het doel van bijlage F van NPR 9998?
De reden voor het bestaan van bijlage F is dat in de praktijk blijkt dat de resultaten van de eindige elementenmethode met niet lineair elastische analyses uiteen kunnen lopen als verschillende constructeurs hetzelfde object doorrekenen. Om deze spreiding in resultaten terug te dringen geeft de bijlage handvaten en aandachtspunten waar op moet worden gelet om de berekeningen correct uit te voeren. Bijlage F kent geen veiligheidsparameters. De toepasser van bijlage F wordt geacht vanuit zijn kennis en kunde de relatie te kunnen leggen tussen de uitkomsten van de computersimulatie en de vereiste betrouwbaarheid met toepassing van bijlage D van NEN-EN 1990.
30. Zijn de optredende belastingen veranderd t.o.v. de ‘groene’ versie van februari 2015?
De bepaling van de optredende belastingen (krachtenspel van gewichten en bewegingen van en tussen verschillende bouwdelen) zijn met de nieuwe uitgave van de NPR veranderd. Dankzij aanvullende wetenschappelijke onderzoeken (zie de bibliografie van de NPR 9998), mede aangevuld door commentaar vanuit de beroepspraktijk door partijen die diepgravend onderzoek hebben uitgevoerd voor specifieke projecten en deze resultaten deelden met NEN, is gedurende de commentaarperiode, gebleken dat de oorspronkelijke uitgangspunten een herziening nodig hadden. Op grond van het bovenstaande wijkt dit onderdeel van de NPR af van die van de ontwerpversie van februari 2015. Dit heeft onder meer geresulteerd in een nieuwe contourenkaart en bijbehorende bepaling van het spectrum, die bodemafhankelijk zijn geworden.

De effecten van deze aanpassing verschillen per gebouw en kunnen aanleiding zijn delen van eerder gemaakte berekeningen te herzien.

31. Wanneer worden er trainingen georganiseerd?
Er worden in februari 2016 twee trainingen georganiseerd: De training 'Aardbevingsbestendig bouwen voor constructeurs en bouwkundig ontwerpers' (3 dagen) en de training 'Aardbevingsbestendig bouwen voor o.a. ambtenaren, vergunningsverleners en woningcorporaties' (1 dag). Lees meer op www.nen.nl/trainingaardbeving

32. Bestaat het risico dat na toepassing van NPR 9998 gebouwen nog steeds kwetsbaar zijn?
Zie het antwoord op vraag 19.

33. Waar vind ik de achtergronden van de in NPR 9998 opgenomen parameters?
Zie de bibliografie van de NPR. De belangrijkste achtergrond documenten worden beschikbaar gesteld via www.nen.nl/aardbevingen.

34. Wordt in de nieuwe NPR met slappe grond rekening gehouden?
Zie het antwoord op vraag 30.

Eerder door u bekeken

Informatie Bouw


NEN Klantenservice: Voor vragen over het bestellen van bouwnormen.

(015) 2 690 391

klantenservice@nen.nl


NEN Training & Advies: Voor vragen over praktijkgerichte bouwtrainingen (op maat).

(015) 2 690 188

training@nen.nl


NEN Bouw & Installatie: Voor inhoudelijke vragen over bouwnormen of deelname aan normcommissies.

bi@nen.nl


NEN Materialen & Bouwproducten: Voor inhoudelijke vragen over bouwnormen of deelname aan normcommissies.

mb@nen.nl