Veilige constructies bij aardbevingen

Het rekening houden met aardbevingen bij het ontwerpen van gebouwen is voor de Nederlandse constructiewereld betrekkelijk nieuw. Door het gebrek aan kennis hierover en de toenemende bevingen als gevolg van gaswinning ontstond een grote behoefte aan richtlijnen die van toepassing zijn bij het ontwerpen en toetsen van aardbevingsbestendige gebouwen. Op verzoek van het ministerie van Economische zaken heeft NEN samen met betrokken experts een Nederlandse Praktijkrichtlijn (NPR) opgesteld. NPR 9998 is in december 2015 gepubliceerd. De minister van EZ in samenspraak met zijn collega van BZK zal aangeven op welke wijze de NPR in de praktijk toegepast dient te worden.

NPR 9998:2015

Op 18 december 2015 is NPR 9998 'Ontwerp en beoordeling van aardbevingsbestendige gebouwen bij nieuwbouw, verbouw en afkeuren – geïnduceerde aardbevingen' gepubliceerd. De minister van Economische Zaken heeft de NPR toegestuurd aan de Tweede Kamer en geeft daarbij aan hoe deze in de praktijk moet worden gebruikt.

Deze NPR voor aardbevingsbestendige gebouwen sluit aan op Eurocode 8
(NEN-EN 1998-reeks) 'Ontwerp en berekening van aardbevingsbestendige constructies'. Deze Eurocode is een zesdelige Europese normenreeks die de veiligheidsbepalingen van constructieve veiligheid bij aardbevingen geeft. NPR 9998 verwijst op sommige plaatsen naar delen van de Eurocode 8 en kan dus niet geheel als een zelfstandig document worden gelezen. Met name de delen 1, 3 en 5 zijn belangrijk voor gebouwen.

Een overzicht van de delen van Eurocode 8:

Let op: Bij de meeste van deze normen zijn correctiebladen en/of wijzigingsbladen gepubliceerd. Voor een correct gebruik van de Eurocodes behoren deze ook in acht te worden genomen. Bovendien is Eurocode 8 (NEN-EN 1998-serie) alleen in het Engels beschikbaar.

NPR 9998 biedt opdrachtgevers, constructeurs en aannemers een (technisch) houvast bij nieuwbouw en bij het preventief versterken van gebouwen. Een rekenkundige beoordeling volgens de NPR geeft aan of een gebouw sterk genoeg is om de belasting van een aardbeving te kunnen weerstaan.

De minister van EZ heeft de commissie Meijdam ingesteld om hem onder meer te adviseren over de te hanteren veiligheidsnorm. Recent is het eindadvies van die commissie gepubliceerd. Dat advies en NPR 9998 zijn met elkaar in lijn. In aanvulling daarop is geadviseerd om de versterkingsopgave te prioriteren en te beginnen met gebouwen die het meest kwetsbaar zijn. NEN onderschrijft die aanpak. Het advies van de commissie Meijdam kunt u onderstaand lezen.

Verder kunt u ook een aantal achtergronddocumenten downloaden:

  • Brief minister aan de Tweede Kamer
  • [volgt nog] Eindadvies - Handelingsperspectief voor Groningen - Adviescommissie 'Omgaan met risico's van geïnduceerde aardbevingen' (Commissie-Meijdam)


Inhoud NPR

NPR 9998 geeft richtlijnen om voor de volgende situaties te beoordelen of:
a) te bouwen gebouwen voldoende aardbevingsbestendig zijn,
b) bestaande gebouwen voldoende aardbevingsbestendig zijn, en
c) te versterken bestaande gebouwen voldoende aardbevingsbestendig zijn.

Het toepassingsgebied van deze NPR is beperkt tot Noord-Nederland voor zover daar geïnduceerde aardbevingen als gevolg van gaswinning in het Groninger gasveld optreden.


Verschillen tussen ontwerpversie en de definitieve versie NPR 9998

Er zijn diverse verschillen tussen de eerder gepubliceerde conceptversie van de NPR en de defintieve versie van de NPR 9998. Enkele belangrijke verschillen zijn:

  • De kaart waarop de sterkte van de aardbevingen wordt weergegeven (de zogenaamde PGA kaart) is aangepast aan de nieuwste inzichten; dit is de kaart die het KNMI in oktober heeft gepubliceerd; deze kaart mag in het kader van de NPR alleen in combinatie met een spectrum worden gebruikt.
  • Het elastische responsspectrum, dat mede bepalend is voor het berekenen van de kracht van de aardbeving op een gebouw, is rekening houdend met de samenstelling van de bodem onder de constructie (tot 30 meter onder het aardoppervlak) nader uitgewerkt. In combinatie met het eerstgenoemde punt kan hiermee de aardbevingsbelasting op een gebouw, op elke positie in Groningen, nauwkeuriger worden bepaald. Er is een stroomschema opgenomen waarmee de constructeur snel kan overzien hoe de optredende belasting op een gebouw kan worden bepaald; Er is dieper ingegaan op het effect van “verweking” van de grond. Dit kan optreden in zand met veel water. Hierdoor kunnen glijdlagen in de grond optreden;
  • Er is meer aandacht besteed aan het analyseren van de seismische weerstand van gebouwen met geavanceerde computerprogramma’s;
  • Voor nieuw te bouwen gebouwen zijn de grenstoestanden NC (near collapse), SD (significant damage) en DL (damage limitation) in criteria uitgewerkt. Voor de beoordeling van bestaande gebouwen en voor de beoordeling van een verbouwing (versterking) zijn is alleen het criterium NC nader uitgewerkt., Bij het vaststellen van de criteria zijn de gevolgklasseindelingen uit NEN EN 1990 en NEN 8700 gevolgd met dien verstande dat alle ziekenhuizen, ongeacht het aantal bouwlagen, aan de strengste criteria moeten voldoen.
  • De redactie en gebruikte symbolen zijn aangepast om enerzijds de NPR meer begrijpbaar te formuleren en anderzijds aan te sluiten bij internationale normering.


NPR 9998 downloaden

Normaliter zijn NEN-richtlijnen niet gratis te downloaden. De NPR 9998:2015 wordt nu door het ministerie van Economische Zaken beschikbaar gesteld. NPR 9998:2015 is nu beschikbaar in de Normshop en vanaf 21 december in NEN Connect.

  • Heeft u wel al een NEN Normshop account dan kunt u na inloggen de NPR 9998 gelijk downloaden.
  • Heeft u nog geen gratis NEN Normshopaccount? Maak deze aan. Daarna kunt u
    NPR 9998 downloaden.
  • Heeft u een NEN Connect licentie, dan kunt u NPR 9998 als pdf raadplegen. Neem daarvoor contact op met uw NEN Connect beheerder binnen uw bedrijf.


Status van Interim Advies

Tot het verschijnen van NPR 9998 was er een Interim Advies: 'Voorlopige ontwerpuitgangspunten voor nieuwbouw en verbouw onder aardbevingsbelasting ten gevolge van de gaswinning in het Groningenveld'. Door gebruik te maken van Eurocode 8 in combinatie met dit voorlopig advies konden nieuwe bouwprojecten worden uitgerekend, zodat ze voor de toekomst veilig zouden zijn tegen aardbevingen.

Het Interim Advies betreft nadrukkelijk geen verplichting en was/is ook niet afdwingbaar. Het Interim Advies is effectief technisch inhoudelijk vervangen door NPR 9998, maar is beschikbaar.

Bekijk het Interim Advies (pdf)
Bekijk de Notitie Consequenties van het Interim Advies (pdf)


Achtergronddocumenten (PDF):


Meer informatie

De veelgestelde vragen hebben wij voor u op een rijtje gezet. Voor beleidsmatige vragen zoals de toepassing van de NPR 9998 i.r.t. het Meerjarenprogramma van de Nationaal Coördinator Groningen, hiervoor kunt u contact opnemen via info@nationaalcoordinatorgroningen.nl. Heeft u nog vragen voor NEN dan kunt u e-mailen naar vragenNPR@nen.nl.

Eerder door u bekeken

Informatie Bouw


NEN Klantenservice: Voor vragen over het bestellen van bouwnormen.

(015) 2 690 391

klantenservice@nen.nl


NEN Training & Advies: Voor vragen over praktijkgerichte bouwtrainingen (op maat).

(015) 2 690 188

training@nen.nl


NEN Bouw & Installatie: Voor inhoudelijke vragen over bouwnormen of deelname aan normcommissies.

bi@nen.nl


NEN Materialen & Bouwproducten: Voor inhoudelijke vragen over bouwnormen of deelname aan normcommissies.

mb@nen.nl