Hygiëne bij bloed- en urineonderzoek moet beter

17-06-2013 Testen voor bloed- en urineonderzoek worden in huisartsenpraktijken niet altijd juist en veilig gebruikt. In de helft van de onderzochte praktijken wordt bij een prik in de vinger deze niet eerst gereinigd. Bij een glucosemeting kan dit ernstige fouten veroorzaken. Een nieuwe richtlijn voor huisartsen is in voorbereiding.

Huisartsen maken veelvuldig gebruik van zogeheten Point-of-care-testen (POC). Dit zijn apparaten of teststrips waarmee de huisarts snel een diagnose kan stellen. Voorbeelden zijn bloedglucosemeters voor diabetes of nitrietteststrips voor urineweginfecties.

In opdracht van de Inspectie voor de Gezondheidszorg is onderzocht hoe het in de huisartsenpraktijk is gesteld met een aantal veiligheidsaspecten rond dit soort testen. Van de ondervraagde huisartsen, geeft 60% aan dat zij al meer dan 10 jaar ervaring heeft met 1 of meer van dit soort testen:

  • De nitriettest wordt door 95% van de ondervraagden dagelijks gebruikt
  • De bloedglucosetest wordt door 51% van de huisartsen dagelijks gebruikt
  • 18% gebruikt dagelijks de hemoglobinetest, 69% gebruikt deze test wekelijks


Te weinig aandacht voor kwaliteit

De onderzoekers concluderen in hun onderzoek Point of Care Testing in Primary Care in the Netherlands dat in de huisartspraktijk te weinig aandacht is voor kwaliteitsaspecten zoals kalibratie, onderhoud en bewaarcondities van de poc-testen.

Aandacht voor hygiëne

De onderzoekers noemen het ‘van groot belang’ dat er meer aandacht komt voor hygiëne. Zij bevelen aan om de richtlijnen voor de huisartspraktijk uit te breiden met aanwijzingen voor het veilig en juist gebruik van point of care testen.
Het Nederlands Huisartsen Genootschap werkt momenteel samen met NVKC, de beroepsvereniging van specialisten laboratoriumgeneeskunde, aan een richtlijn voor het toepassen van POC-testen in de eerste lijn.
Het gebruik van POC-testen in ziekenhuizen vertoonde in het verleden vergelijkbare manco’s als nu bij de huisartsen is geconstateerd. In 2008 zijn de POC- voorzieningen in het ziekenhuis onder supervisie van het laboratorium geplaatst. Dit heeft geleid tot verbeteringen in veiligheid en kwaliteit.

Checklist hygiene POC-testen

Tot die richtlijn klaar is, kunnen huisartsen het volgende doen om het juist gebruik van de testen te bevorderen:

  • Volg regelmatig een opfriscursus, in het bijzonder als een test is veranderd
  • Registreer wie in de praktijk gekwalificeerd is om de testen af te nemen
  • Iedere praktijk moet over een testprocedure beschikken, speciaal geschreven voor die praktijk. De procedure moet bij voorkeur jaarlijks geüpdatet worden
  • Houd bij wie kalibratie en onderhoud uitvoert en wanneer dat gebeurt
  • Wie een test afneemt moet voldoende hygiënemaatregelen treffen, zoals: handen wassen, handschoenen dragen, nieuwe handschoenen bij iedere patiënt
  • Maak ook de hand van de patiënt schoon voor afname van een bloedmonster
  • Om fouten te voorkomen dient het eerste druppeltje bloed verwijderd te worden
  • Knijp niet in de vinger om bloed te verkrijgen


Opzet van het onderzoek

Het onderzoek is in opdracht van de Inspectie voor de Gezondheidszorg uitgevoerd door RIVM, NIVEL en de Universiteit Twente. 750 huisartsenpraktijken (18% van de praktijken in Nederland) zijn voor het onderzoek benaderd. Van deze praktijken is 47% een solopraktijk, de rest is een duo- of groepspraktijk. In totaal hebben 111 huisartsen de vragenlijst (gedeeltelijk) ingevuld.

Meer informatie

Wilt u meer weten over dit onderwerp of meewerken in een commissie? Neem dan contact op met Mw. Hermine Hekker, telefoon: (015) 2690 250, e-mail: advies.medisch@nen.nl

Eerder door u bekeken

Vragen over dit onderwerp?

Neem contact met ons op.

(015) 2 690 318

advies.medisch@nen.nl