Normen bieden hulp bij chemische ramp

22-05-2013 Met het ontsporen en ontploffen van een goederentrein met acrylonitril in het Belgische Wetteren, dringt de discussie over de gevolgen zich weer op. En terecht: één dode, vijftig gewonden en een levensgevaarlijke gifgaswolk in bewoond gebied zorgen voor rinkelende alarmbellen.

Bewoners, hulpverleners en het milieu ondervinden er allen gevolgen van. Gelukkig zijn er normen die kunnen helpen om de gevaren zoveel mogelijk te beperken.

Uiteraard zijn er regels waaraan het vervoer van gevaarlijke stoffen dient te voldoen. In Europees verband staan die in de RID-overeenkomst voor het vervoer van gevaarlijke goederen per spoor. Deze voorschriften bevatten technische eisen voor het ontwerp en de bouw van tankwagons die worden gebruikt voor het vervoer van gevaarlijke goederen.

ICE

Om de gevolgen van ongelukken tijdens het transport van chemische stoffen te minimaliseren, heeft de Europese chemische industrie het pan-Europese Transport Emergency Response Scheme (ICE) bedacht. Zo helpt de chemische industrie hulpverleners in geval van een ongeluk met informatie, praktische adviezen en zo nodig apparatuur of zelfs volledig ondersteuning door een bedrijfsbrandweer. De ICE Emergency Response Regeling bestaat uit nationale regelingen die met elkaar verbonden zijn.

Basisnet

Ook via de komst van het zogenaamde Basisnet vervoer gevaarlijke stoffen wordt gepoogd het vervoersgevaar in Nederland te bestrijden. Via dat Basisnet zijn alle knelpunten met externe veiligheidsrisico’s van het vervoer van gevaarlijke stoffen in beeld gebracht en zijn er concrete maatregelen genomen om de risico’s te minimaliseren.

Gevolgen

Ondanks de regels kan een ongeluk altijd gebeuren. De gevolgen van een ramp als in Wetteren zijn dan voor de betrokken partijen verschillend. Voor bewoners komt behalve de emotionele lading die bijvoorbeeld met evacuatie gepaard gaat, de fysieke gezondheid om de hoek kijken. Daarbij speelt een aspect als luchtkwaliteit een belangrijke rol.

Bewoners kunnen te maken krijgen met chemische stoffen via een gaswolk, of via dampen die via het bluswater en het riool de huizen binnendringen. In Wetteren ging dit buitengewoon snel en werd het giftige gas in een groter gebied aangetroffen dan deskundigen voorspelden. Experts waarschuwden zelfs voor gevaar van longkanker.

Er zijn normen die de kwaliteit van de lucht streng in de gaten houden om zo de veiligheid van bewoners te waarborgen en die hulpverleners kunnen helpen de gemeten waardes in het juiste perspectief te zien. Zoals: NPR 2796:2012 Luchtkwaliteit - Buitenlucht - Bepaling van de concentratie aan acrylonitril - Porapakadsorptie/thermische desorptie/gaschromatografie. Meer normen voor het meten van luchtkwaliteit.

Hulpverleners

Voor hulpverleners is er ontploffingsgevaar en moet er goed gelet worden op de arbeidsomstandigheden, onder meer via het gebruik van diverse persoonlijke beschermingsmiddelen (pbm's). Ook hiervoor zijn verschillende normen, die op hun manier de veiligheid en arbeidsomstandigheden van hulpverleners vergroten. Zoals: NEN-EN 943-2:2012 een nieuw normontwerp voor beschermende kleding tegen vloeibare en gasvormige chemicaliën.

Omdat er een grote verscheidenheid is in de persoonlijke beschermingsmiddelen heeft NEN hiervoor een speciale site, hier staan de normen op onderwerp bijeen. Bekijk de PBM's.

Milieu

Tot slot is er het milieu, zoals altijd het kind van de rekening bij dit soort ongelukken: bluswater komt bijvoorbeeld in de riolering terecht, en dus in het oppervlaktewater, maar ook via giftige dampen weer in de huizen van bewoners. De giframp heeft ook schadelijke gevolgen voor de land- en tuinbouw in de omgeving, omdat het bluswater samen met de giftige stoffen in de grachten en weilanden is terechtgekomen.

De vrees bestond zelfs dat het gif zich via de Schelde zou verspreiden. Normen voor oppervlaktewater spelen bij dit aspect een belangrijke rol. Belangrijk zijn de normen voor monsterneming, metingen van het oppervlaktewater vooral in gebieden waar waterwinning voor drinkwater plaatsvindt, o.a.: NEN 6600-2:2009 nl Water - Monsterneming - Deel 2: Oppervlaktewater. Meer normen vindt u hier.

Een ramp als in Wetteren toont maar weer eens aan dat normen overal zijn. Een dergelijke ramp kan er niet mee voorkomen worden, maar met de verschillende normen kunnen partijen beter omgaan met de gevolgen.

Meer informatie?

Wilt u meer informatie over normen? Of u wilt deelnemen aan een commissie? Neemt u dan contact op met de afdeling waar uw interesse ligt:
1) Chemie: telefoon (015) 2 690 107, email: chemistry@nen.nl
2) Milieu, waterkwaliteit: telefoon (015) 2 690 303, email: milieu@nen.nl
3) Arbo, Persoonlijke beschermingsmiddelen: telefoon (015) 2 690 357, email: arbeid@nen.nl

Eerder door u bekeken