Congres: “Blockchain in de agrofoodsector blijvertje’

31-10-2018 Tijdens het NEN congres op 9 oktober in Utrecht bleek dat het aantal toepassingen van blockchain in de agrofoodsector sterk toeneemt en de technologie binnenkort niet meer weg te denken is. Onder leiding van dagvoorzitters Ronald Hiel en Joost Schuttelaar van Schuttelaar en Partners werd duidelijk dat blockchain bestaande processen een stuk efficiënter kan maken, maar ook nieuwe mogelijkheden kan creëren.

Het is echter geen magische oplossing voor alle problemen en steeds moet kritisch gekeken worden waar toepassing voordelen oplevert, maar ook waar niet.

Oliver Rikken van Axveco gaf als eerste spreker een degelijke uitleg van blockchain. Nodig, want over het onderwerp bestaat nog veel onduidelijkheid. Belangrijke voordelen van de techniek zijn de transparantie, waardoor de volledige historie van transacties zichtbaar is, de onmogelijkheid om eenmaal vastgelegde gegevens in de keten te wijzigen en de extreme robuustheid van het systeem: data is op de computer van elke deelnemer vastgelegd. Het toepassen van blockchain heeft vooral meerwaarde als meerdere partijen die elkaar niet goed kennen een database gebruiken en van data voorzien, zonder dat er sprake is van een centrale autoriteit. Een voorbeeld is de bitcoin. Als bijvoorbeeld de invoer van gegevens wel centraal geregeld is of als er een derde, vertrouwde partij nodig is, volstaat het gebruik van een traditionele database vaak prima.

Gerard Hartsink, voorzitter van de NEN normcommissie Blockchain gaf vervolgens een overzicht van de huidige activiteiten van de ISO commissie (ISO/TC 307) op het gebied van blockchain. De ISO commissie werkt aan afspraken over een aantal algemene aspecten van blockchain, bijvoorbeeld duidelijke definities van ‘identities’ zoals natuurlijke personen of rechtspersonen. Maar ook afspraken over de identiteit van berichten. Een voor de hand liggende vervolgstap is het opstellen van ISO afspraken voor meer praktijkgerichte toepassing van blockchain, de ‘use cases’, zoals bijvoorbeeld in de agrofoodsector.

De concrete vraag of voedsel veiliger wordt van blockchain, stond centraal in de presentatie van Lan Gé van de WUR. Een samenwerking tussen overheid, WUR, TNO en een aantal bedrijven werkt aan drie pilots voor toepassing van blockchain in de agrofoodketen. De huidige dataoverdracht in de keten is nu vaak onvolledig en vervormd (’Chinese whisper’). Dit werkt fraude in de hand bij de handel in en transport van mest. Via een pilot wordt onderzocht of blockchain hier verbetering in kan brengen. Ook wordt de techniek ingezet om te garanderen dat boeren een eerlijk inkomen krijgen. Uit de conclusies tot nu toe blijkt dat blockchain weliswaar veelbelovend is, maar een bewijs dat het altijd goed werkt is er (nog) niet. De kwaliteit en beschikbaarheid van relevante en betrouwbare data is cruciaal, maar op dit moment nog onvoldoende. Verbetering is mogelijk door bijvoorbeeld handmatige invoer te vervangen door sensoren. Lan Gé ziet hier mogelijkheden voor normalisatie.

Joost Zeinstra gaf een toelichting bij de producten die zijn bedrijf levert voor blockchain, zoals IBM Food Trust. Oplossingen die dit systeem voor de gebruikers biedt, zijn: openheid van data, optimalisatie van het proces en een beter management van de vraag. Uit een pilot bij Walmart bleek bijvoorbeeld dat de traceerbaarheid van mango’s door toepassing van blockchain terug te brengen was van enkele dagen tot enkele seconden. Zeinstra had ook nog een primeur voor de aanwezigen: de Franse retailer Carrefour is zeer recent IBM Food Trust gaan gebruiken. Zijn advies voor toepassing van blockchain: start bescheiden met enkele producten en niet direct het gehele assortiment en zorg voor een gedegen governance model.

De Rabobank ziet ook onverwachte voordelen van blockchain. Fatih Agirman merkte dat partijen in de keten die voorheen niet met elkaar wilden praten, dit bij toepassing van blockchain vaak wel doen. Uitgangspunt van de Rabobank is dat toepassing van blockchain ook voor small holders, bijvoorbeeld een kleine veehouder, voordelen op moet leveren. Rabobank heeft ervaren dat je als initiatiefnemer van een blockchain ook andere partijen nodig hebt. Dit levert vaak nuttige informatie op, terwijl de initiatiefnemer er niet altijd beter van wordt (‘coopetition paradox’). Ook blijkt dat partijen vaak pas bereid zijn informatie te delen als hen duidelijk is wat het aan meerwaarde oplevert.

Ed Wieles (RvA), Hugo Byrnes (Ahold Delhaize), Leontien Hasselan (Sim Solutions) en Anne de Graaf (NVWA) discussieerden over de stelling of blockchain certificatie kan vervangen als middel om het vertrouwen in voedsel te verhogen. Het antwoord was: op dit moment nog niet. Eén van de redenen is de hierboven al genoemde (on)betrouwbaarheid van data. De Graaf ziet wel toegevoegde waarde bij een voedselveiligheidsincident. Een incident leidt in de regel tot een lager consumentenvertrouwen en een toename van de vraag naar informatie die via blockchain beschikbaar kan worden gesteld. Hij gaf aan dat het voor een toezichthouder als de NVWA vaak lastig is om te werken met private systemen, omdat er soms bovenwettelijke elementen in zijn opgenomen op een niet altijd duidelijke manier. Voor Ahold Delhaize is vooral de koppeling van een product aan data over eigenschappen van dit product een belangrijk aspect van blockchain. De retailer wil hiermee tegemoetkomen aan de toenemende behoefte van de consument aan meer informatie over het product dat hij koopt. Ook Byrnes heeft gemerkt dat bij toepassing van blockchain partijen meer bereid zijn te communiceren en gemakkelijker data delen. Een ander effect is een beter inzicht in de keten: ‘Blockchain brengt niet je keten in beeld, maar je moet je keten in beeld brengen om blockchain in te voeren’, aldus Byrnes.

Uit een interactie met de zaal bleek dat invoering van blockchain in agrofood voor het MKB op dit moment nog (te) ingewikkeld is en dat het vooral de grote bedrijven zijn die ermee aan de slag gaan. Zo is Avebe zich aan het oriënteren en van plan blockchain op korte termijn in te voeren, al is het alleen maar om een beter beeld te krijgen van het gebruik van hun product, zetmeel, in de keten.

Een blik in de ‘blockchain toekomst’ door de deelnemers leverde aan het eind van het congres de verwachting op dat de komende vijf tot tien jaar de interoperability van blockchain geregeld is, er veel meer ‘use cases’ zullen zijn (ook voor MKB), het betalingsverkeer veel sneller zal verlopen en toezichthouders een beter beeld hebben van toepassing van blockchain (met name op het gebied van fraudebestrijding). Ook verwachten de deelnemers dat de voortschrijdende integratie van het Internet of Things (IoT), Artificial Intelligence (AI), big data en blockchain tot ongekende mogelijkheden gaat leiden. Kortom, blockchain is een blijvertje.

Meer informatie

Wilt u meer informatie of heeft u vragen over voedselveiligheid? Neemt u dan contact op met Marcel de Vreeze, NEN Landbouw & Levensmiddelen via marcel.devreeze@nen.nl.

Eerder door u bekeken

Vragen? Wij helpen u graag.


NEN Klantenservice
Voor vragen over het bestellen van normen en/of online oplossingen.

015 - 2 690 391

klantenservice@nen.nl


NEN Landbouw & Levensmiddelen
Voor inhoudelijke vragen over AgroFoodnormen en deelname aan normcommissies.

015 - 2 690 351

afc@nen.nl

Meest bekeken normen

NEN Shop