Artikel evaluatie Machinerichtlijn: goed voor vrije interne markt en veiligheid maar te weinig controles op naleving

20-10-2017 De Machinerichtlijn heeft voor een vrije interne (EU) markt gezorgd voor machines en meer veiligheid en gezondheid voor gebruikers, dat is een van de conclusies uit een onlangs uitgebracht rapport van de Europese Commissie.

Er is wel de nodige bezorgdheid over het juist (of bewust niet) toepassen van de eisen uit de Machinerichtlijn(MRL) bij zelfcertificering. De frequentie en het aantal inspecties op het naleven van de MRL vindt men te laag.

In het rapport ‘Evaluation of Directive 2006/42/EC on Machinery’ dat in september 2017 is gepubliceerd, is gekeken naar relevantie, effectiviteit, samenhang, efficiëntie en de toegevoegde waarde van de MRL voor de EU. Diverse belanghebbenden uit vele landen hebben meegewerkt aan dit onderzoek, zoals bedrijven die te maken hebben met de Machinerichtlijn, internationale, Europese, en nationale industrieverenigingen, Notified Bodies en ‘Competent Authorities’(verantwoordelijk voor de implementatie van de richtlijn en marktcontrole/inspectie in elk land).

Doelstellingen
De onderzoekers hebben gekeken in hoeverre de richtlijn zijn doelstellingen heeft gehaald: met name het garanderen van een vrije markt binnen de EU voor machines en het garanderen van een hoge mate van veiligheid en bescherming voor machinegebruikers. De overgrote meerderheid van de ondervraagde belanghebbenden is het erover eens dat de richtlijn een goed antwoord is op de doelstelling van het garanderen van een vrije markt.

Wat betreft het garanderen van veiligheid en gezondheid: het aantal dodelijke en niet-fatale arbeidsongevallen is met bijna 30% gedaald tussen 2008 en 2013 in de productie-, constructie- en landbouwsector. In deze sectoren en beroepen die het belangrijkste zijn voor machines (en de richtlijn) vallen ook de meeste ongelukken.

Ondanks deze daling gebeurden er nog steeds 3 miljoen niet-fatale ongelukken en ongeveer 3700 dodelijke ongelukken op EU-arbeidsplekken in 2013.

Toch vindt de meerderheid van de respondenten wel dat de richtlijn haar doel of bescherming van de gezondheid en veiligheid van consumenten en gebruikers grotendeels of volledig heeft bereikt.

Zelfcertificering versus beoordeling door Notified bodies
Het inschakelen van derden om te beoordelen of een product voldoet aan de MRL heeft meer effect om bescherming van de gebruikers te garanderen. Het is echter wel duurder dan zelfcertificering. Er is ook bezorgdheid over tegenstrijdigheden tussen Notified Bodies bij de beoordeling van ondernemingen en de interpretatie van eisen. Verder maakt men zich bezorgd over de afname van de kennis en ervaring met bepaalde machines binnen deze organisaties, met mogelijke gevolgen voor de effectiviteit van de uitgevoerde beoordelingen.

De belangrijkste nadelen van zelfcertificering zijn: het gebrek aan vertrouwen en bescherming die anders zou kunnen worden verleend door derden (welke klanten zouden kunnen verwachten / eisen), de inspanningen en deskundigheid die intern nodig zijn om het certificeringsproces te ondernemen en het ontbreken van relevante geharmoniseerde normen ter ondersteuning van zelfcertificering. Er was ook grote bezorgdheid onder belanghebbenden over de mate waarin de eisen onjuist werden toegepast tijdens zelfcertificering (opzettelijk of niet), versterkt door een inefficiënt markttoezicht dat weinig stimulans biedt om meer dan het minimale te doen.

Normen
Normen worden gezien als bijzonder nuttig door de ondervraagden. Als je een norm volgt weet je dat je product voldoet aan de essentiële eisen en het scheelt tijd en uitzoekwerk. Bovendien, wanneer je een norm volgt, wordt het ook algemeen aanvaard dat je voldoet aan de MRL.

Op het gebied van C-type normen, die specifieke eisen beschrijven voor een bepaalde categorie machines, ontbreken er nog de nodige normen. Vooral op het gebied van geautomatiseerde machines en voertuigen; samenwerkende robots/systemen, assemblage machines en –systemen, additive manufacturing; verwisselbare apparatuur; gedeeltelijk voltooide machines; windturbines; voedselmachines; metaalbewerking / buigen; en risicobeoordelingsprocedures.

Inspecties
Het aantal inspecties uitgevoerd aan machines varieert nogal van land tot land en van jaar tot jaar. Ook is er een behoorlijke variatie in de mate waarin inspecties leiden tot de vaststelling dat een product niet voldoet aan de MRL (6% in Oostenrijk, 79% in Denemarken). Verder verschillen landen in hun aanpak qua corrigerende maatregelen, sommige landen focussen op vrijwillige maatregelen terwijl andere landen alleen limiterende maatregelen of strafmaatregelen instellen.

Over het algemeen vindt men de controle van de markt onvoldoende en ineffectief. De frequentie en het aantal inspecties is te laag. Ongeveer driekwart van de ondervraagde bedrijven van dit onderzoek hadden de afgelopen 5 jaar geen inspecties gehad, en de helft gaf aan dat nog nooit een van hun producten was gecontroleerd.

Check geldende CE-Regelgeving met gratis tool
Wil je als producent een CE-markering aanvragen voor een product of machine, dan komt daar veel uitzoekwerk bij kijken. Een nieuwe tool van NEN, de CE-Regelgeving Check, schept orde en geeft overzicht.

De CE-Regelgeving Check van NEN is een hulpmiddel om gericht te zoeken naar de toepasselijke regelgeving voor een product. De tool is voornamelijk gericht op de machine-industrie.

De fabrikant stelt vast voor wie zijn product bestemd is en hoe dit moet worden gebruikt. Door het beantwoorden van 12 ja- of nee-vragen in de tool, krijgen fabrikanten snel een indicatie aan welke Europese regelgeving hun product moet voldoen. De tool biedt vervolgens ook een download aan met een uitgebreide samenvatting met de definities en toepassingsgebieden.

De richtlijnen zijn altijd actueel. Via de tool uitgevoerde checks worden opgeslagen en zijn op een later moment te raadplegen.

Download het gehele rapport

Eerder door u bekeken

Publicaties Machinebouw

UIT 76:2016 nl

Europese regelgeving productveiligheid

UIT 78:2018 nl

Overzicht van Europese normen - Machinerichtlijn 2006/42/EC

UIT 58:2010 nl

Risicobeoordeling in kader van Machinerichtlijn

UIT 7:2016 nl

Machinerichtlijn praktisch toepassen

Contactgegevens

Voor meer informatie neem contact met ons op:

(015) 2 690 180

iv@nen.nl

Contact adviespunt Machinebouw

Voor uw vragen over onder andere CE-markering, productaansprakelijkheid, risicobeoordeling, de gebruiksaanwijzing, het technisch dossier, eisen voor niet-voltooide machines en de verklaring van overeenstemming bent u bij ons aan het juiste adres.



015 2 690 180

iv@nen.nl