De scope van RoHS II: welke machines doen mee?

31-07-2014 Om het gebruik van gevaarlijke stoffen verder terug te dringen, is in juli 2011 een herziening verschenen van de RoHS richtlijn, de richtlijn die toeziet op de Restriction of Hazardous Substances.

Daar waar RoHS I ging over het terugdringen van het toepassen van gevaarlijke stoffen in apparaten heeft RoHS II haar toepassingsgebied nader bepaald tot elektrische en elektronische apparatuur. Deze bijdrage zal staan in het teken van de vraag voor welke machines RoHS II een rol speelt.


Hierbij zal blijken dat niet iedere machine elektrische en elektronische apparatuur is en dat een aantal typen machines kan profiteren van een uitzonderingspositie. Dit onder de noemer: how to benefit from the large-scale exclusion?

Verplichtingen RoHS II op hoofdlijnen
Op hoofdlijnen volgen uit de RoHS II richtlijn de volgende verplichtingen.
De richtlijn stelt een algemene eis aan elektrische en elektronische apparatuur ten aanzien van de aanwezigheid van bepaalde stoffen. Gevaarlijke stoffen mogen alleen nog voorkomen in deze apparaten indien ze onder de maximum concentratie blijven:

• Lood 0,1 %
• Kwik 0,1%
• Cadmium 0,01 %
• Zeswaardig Chroom 0,1 %
• Polybroombifenylen (PBB’s) 0,1 %
• Polybroomdifenylethers (PBDE’s) 0,1%
(gewichtsprocent van het homogene materiaal)

Naast de algemene eis volgt er ook een aantal administratieve eisen. RoHS II is een CE-markeringsrichtlijn. CE-markering mag alleen en moet op elektronische en elektrische apparaten (EEA) worden aangebracht indien deze in overeenstemming zijn met de richtlijn. Door aanbrenging van de CE-markering verklaart de fabrikant dat het apparaat in overeenstemming is met zowel de specifieke CE-markeringswetgeving (Machinerichtlijn, EMC-richtlijn, Laagspanningsrichtlijn, Richtlijn Medische hulpmiddelen voor zover deze ook van toepassing zijn), als met de RoHS II richtlijn. De fabrikant moet de RoHS II richtlijn ook op de EG-verklaring van overeenstemming vermelden.

Om de CE-markering te mogen aanbrengen zal de aanwezigheid van de gevaarlijke stoffen eerst door de fabrikant gecontroleerd moeten zijn. Aan het technische dossier van de apparatuur wordt een paragraaf toegevoegd over RoHS II. Hierin wordt de overeenstemming met de RoHS II richtlijn onderbouwd. De documentatie dient 10 jaar bewaard te worden na de laatste verhandeling van het product.

Voor welke producten geldt RoHS II?
Voordat een aanvang wordt gemaakt met de uitvoering van de RoHS verplichtingen, is het eerst de vraag of dat wel moet. Is RoHS II wel op uw product van toepassing?
Het toepassingsgebied van RoHS II is ruim. Het zal de intentie zijn geweest om zo veel mogelijke elektrische en elektronische apparatuur onder de richtlijn te laten vallen. De richtlijn geldt voor:

1. Grote huishoudelijke apparaten
2. Kleine huishoudelijke apparaten
3. IT- en telecomapparatuur
4. Consumentenapparatuur
5. Verlichtingsapparatuur
6. Elektrisch en elektronisch gereedschap
7. Speelgoed, ontspannings- en sportapparatuur
8. Medische hulpmiddelen
9. Meet- en regelapparatuur
10. Automaten
11. Andere EEA die niet onder een van de bovenstaande categorieën valt.

De laatste categorie (11) zal er in de praktijk toe leiden dat veel producten onder de werkingssfeer van RoHS II zullen vallen.

De uitzonderingen: Grote niet verplaatsbare industriële en grote vaste installaties
Uitzonderingen zijn er ook. Deze zijn voor de machinebouw industrie bijzonder interessant. RoHS II is namelijk – onder meer – niet van toepassing op grote niet-verplaatsbare industriële en grote vaste installaties. De Engelstalige versie van de RoHS II richtlijn laat duidelijker het verschil zien tussen industriële en vaste installaties. Deze spreekt over stationary industrial tools en fixed installations.

Onder een stationary industrial tool wordt het volgende verstaan:
- Een samenstel van machines of componenten
- Permanent geïnstalleerd en kan alleen gede-installeerd worden door professionals
- Gebruikt en onderhouden door professionals in een industriële omgeving of een onderzoeksomgeving
- And it has to be large-scale.

Onder een fixed installation wordt het volgende verstaan:
- Een combinatie van verschillende type apparaten en, indien toepasselijk, andere inrichtingen;
- Opgebouwd, geïnstalleerd en gede-installeerd door professionals;
- Bedoeld om permanent gebruikt te worden in een vooraf bepaalde en toegewezen locatie;
- And it has to be large-scale.

Voor de invulling van de begrippen kan aansluiting worden gezocht bij de definities uit de CE-markeringsrichtlijnen. De bepaling wat een tool is, geschiedt aan de hand van de Machinerichtlijn. Voor de invulling van het begrip installatie dient eerder aansluiting te worden gezocht bij de EMC-richtlijn.

De term “large-scale” is niet uitgewerkt in de RoHS II richtlijn. Het is in eerst instantie nu aan de markt om te bepalen welke machines onder dit begrip vallen. De guide stelt in vet gedrukte letters:

It is the responsibility of the manufacturer, importer, or any other economic operator involved to assess whether his tool or installation benefits from either exclusion.

Er is veel discussie geweest welke machines kunnen profiteren van deze uitzondering. De guide van de Europese Commissie bij de RoHS II richtlijn geeft iets van de discussie weer en probeert een overzicht te geven voor welke machines deze uitzondering geldt. Uit de uiteenzetting volgt dat het aantal uitzonderingen omvangrijker is dan op het eerste oog zal worden vermoed.

Stationary industrial tools:
- Machines for the industrial production and processing of materials and goods, such as
o CNC lathes;
o Bridge-type milling and drilling machines;
o Metal forming presses;
o Newspaper printing presses;
- Machines for the testing of work pieces, such as
o Electron beam, laser, bright light, and deep ultra violet defect detection systems;
o Automated integrated circuit board and printed wiring board testers;
- Cranes;
- Other machinery of similar size, complexity and weight.

Fixed installations:
- Production and processing lines, including robots and machine tools (industrial, food, print media etc.);
- Passenger lifts;
- Conveyor transport systems;
- Automated storage systems;
- Electrical distribution systems such as generators;
- Railway signaling infrastructure;
- Fixed installed cooling, air conditioning and refrigerating systems or heating systems designed exclusively for non-residential use.

De uitbreiding van de uitzondering – componenten
De guide geeft aan dat ook alle componenten die deel uit zullen maken van deze tools en installations profiteren van de uitzondering. Hierin ligt de mogelijkheid voor uitbreiding van de uitzonderingsgevallen. Indien een fabrikant, importeur of een derde weet dat een component bedoeld is om deel uit te maken van een groter geheel dat onder de “large-scale uitzondering” valt, mag ook hij profiteren van de uitzondering.

Het is niet duidelijk of deze uitbreiding op de uitzondering ook geldt voor deelmachines of machines. Indien het voor deze deelmachines of machines duidelijk is dat deze deel zullen uitmaken van tools en installations, is het dan vereist om RoHS II toe te passen of niet? De gedachte achter de bepaling dat componenten ook profiteren van de uitzondering, zou een reden zijn om aan te nemen dat dit wel het geval is. Als bepaalde componenten uitgezonderd zijn afhankelijk van de bestemming en het gebruik, waarom dan bepaalde deelmachines of machines niet? De ontwikkeling zal moeten uitmaken of dit het geval is en of deze redenering opgeld doet.

Noot: Dit artikel is op persoonlijke titel geschreven en bevat geen juridisch advies. Een concreet juridisch advies kan alleen gegeven worden op basis van een specifieke situatie.



Eerder door u bekeken

Contact adviespunt Machinebouw

Voor uw vragen over onder andere CE-markering, productaansprakelijkheid, risicobeoordeling, de gebruiksaanwijzing, het technisch dossier, eisen voor niet-voltooide machines en de verklaring van overeenstemming bent u bij ons aan het juiste adres.



(015) 2 690 180

advies.machinebouw@nen.nl