NTA 8544: verbetering van veiligheidsgedrag

30-07-2014 Onder begeleiding van NEN is een Nederlandse Technische Afspraak (NTA) voor gedragsverbetering ontwikkeld: NTA 8544. Deze NTA moet een hulpmiddel zijn voor bedrijven bij het opzetten van een op maat gemaakt verbeteringstraject voor veiligheidsgedrag.

In het laatste decennium is het besef ontstaan dat gedrag en cultuur van groot belang zijn voor een goede veiligheidsprestatie van bedrijven. Cultuur- en gedragsverbeteringstrajecten zorgen voor versterking van de veiligheidscultuur en daarmee voor minder ongevallen.


Verbetering van de veiligheid begint echter bij het verbeteren van de techniek, bij voorkeur door toepassing van een strategie die is gebaseerd op een arbeidshygiënische strategie. De verbetering van de organisatiestructuur richt zich op regels en procedures, opleidingen, inspecties, toolboxen en managementsystemen. Lukt het niet om met de componenten ‘techniek’ en ‘organisatie’ het veiligheidsniveau binnen een organisatie te verhogen, dan is kijken naar het gedrag van de werknemers de volgende stap. Een voorwaarde daarbij is wel dat de techniek en de organisatie al op orde zijn.

Uit de praktijk blijkt dat bedrijven die veilig werken nastreven door het invoeren van cultuur- en gedragsverbetering, vaak de verkeerde instrumenten inzetten. Daardoor verloopt de implementatie nodeloos moeizaam en ontbreekt draagvlak op de werkvloer. Vanuit het Actieplan Arbeidsveiligheid van het ministerie van SZW zijn de afgelopen jaren binnen diverse branches instrumenten ontwikkeld voor cultuur- en gedragsverbetering. NTA 8544 geeft, naast voorbeelden en praktische tips, een korte beschrijving van deze instrumenten. Op basis daarvan kunnen deskundigen of branche-adviseurs het instrument kiezen dat het beste past bij hun organisatie of branche. En zo dus een op maat gemaakt verbetertraject opzetten voor hun specifieke omgeving. Om hen daarbij snel op weg te helpen, bundelt de NTA kennis en ervaring vanuit ‘best practices’.

Opzet NTA 8544
De NTA heeft drie hoofdstukken: Voorbereiding, Uitvoering en Evaluatie. Elk hoofdstuk begint met een stuk theorie. Daarna volgt een uitleg van de aanpak en de in te vullen rollen en taken. Elk hoofdstuk geeft praktische voorbeelden van mogelijkheden om een verbetertraject in te richten. Uiteraard is het aan de deskundige om dit traject op maat te maken voor zijn organisatie/ branche. Bij de opzet van het verbetertraject moet de structuur van de organisatie wel al helder zijn, want die vormt tijdens de uitvoering de spreekwoordelijke ruggengraat van het traject.



Gerelateerde normen

NTA 8544:2013 nl

Tips voor en praktijkvoorbeelden van verbetering van veiligheidsgedrag

Stappen die structuur kunnen aanbrengen zijn:

1. Thema’s
De organisatie kiest een aantal kwartaal- of halfjaarthema’s. De thema’s zijn gericht op één onderwerp en worden uitgewerkt in een toolbox (bijvoorbeeld: een set basisveiligheidsregels, het dragen van de juiste PBM’s, hoe om te gaan met bedrijfsspecifieke chemicaliën?). De toolbox is interactief en duurt maximaal 2 uur. De thematische aanpak helpt het bedrijf om focus te houden gedurende het verbetertraject. Alle medewerkers van de organisatie doorlopen de toolbox die wordt verzorgd door de eigen leidinggevende.

2. Commitment
Het management toont zichtbare betrokkenheid door bijvoorbeeld het initiëren van de toolboxen en een wekelijkse dialoog op de werkvloer.

3. Eerstelijns leiderschap in veiligheid
Op de werkvloer staat een van de medewerkers, benoemd als de veiligheidscoach, de leidinggevende bij. De veiligheidscoach heeft als taak de veiligheid op de werkvloer te bevorderen. Leidinggevende en veiligheidscoach dragen samen het gewenste veiligheidsgedrag uit naar de andere medewerkers. Een verbetertraject is gericht op een bewuste risico-inschatting. De combinatie van toolboxen en herhaling van de afspraken door veiligheidscoach en leidinggevende werkt vele malen krachtiger dan sancties.

4. Coaching van eerstelijns leidinggevenden
De veiligheidscoach coacht de leidinggevenden tijdens hun werken daarmee te zorgen voor borging van de afgesproken gedragsregels. De coaching-thema’s zijn gerelateerd aan de toolboxen en soft skills (bijvoorbeeld: hoe spreek je mensen positief aan, hoe motiveer je medewerkers voor veilig gedrag?). Dit verhoogt de effecten van de toolboxen in de praktijk.

5. Verbeterteam
Het inrichten van een verbeterteam geeft de medewerkers de mogelijkheid om knelpunten aan te pakken en op te lossen op een door hun zelf gekozen manier. Hiermee ontstaat vertrouwen en draagvlak in de organisatie. De verbeterteamleden presenteren uitgewerkte voorstellen/thema’s aan het MT, dat ze verder uitdraagt binnen de organisatie.

De organisatiestructuur is de ruggengraat van het veranderingstraject

Geen totaallijst
Om een verbetertraject te kunnen inzetten, is eerst een vooronderzoek nodig. Dit vooronderzoek maakt duidelijk wat de organisatie wil met het verbetertraject; de doelstellingen, wensen en eisen. Zo kan een organisatie het verbetertraject op basis van eigen behoeften geheel op maat inrichten. NTA 8544 benoemt of bespreekt NIET de instrumenten om zo’n vooronderzoek uit te voeren. Doelstelling, wensen en eisen van de organisatie over veiligheidsgedrag worden als bekend verondersteld. De NTA is dus geen totaallijst van instrumenten waarmee men direct aan de slag kan, maar een overzicht van beschikbare instrumenten met een toelichting wanneer deze zijn toe te passen. Het geeft ook een structuur waarmee de organisatie kan worden ingericht. Bij het inrichten van een verbetertraject moeten een vertegenwoordiger van het MT, een organisatiedeskundige en een veiligheidskundige betrokken zijn. Zij moeten elk jaar opnieuw samen overleggen over mogelijke te behandelen thema’s. Dat houdt het programma uitdagend en vernieuwend.

Iets nieuws?
Het is de eerste keer dat er een NTA voor veiligheidsgedrag is gemaakt. Bij het opstellen ervan is een aantal kennisleveranciers betrokken geweest dat praktijkervaring heeft met de inrichting van een succesvol verbetertraject. Ook nieuw is dat er consensus bestaat over de beste aanpak van een verbetertraject.

Eerder door u bekeken

Contact adviespunt Machinebouw

Voor uw vragen over onder andere CE-markering, productaansprakelijkheid, risicobeoordeling, de gebruiksaanwijzing, het technisch dossier, eisen voor niet-voltooide machines en de verklaring van overeenstemming bent u bij ons aan het juiste adres.



(015) 2 690 180

advies.machinebouw@nen.nl