Uitbesteden van werkzaamheden: hoe zit dat nou?

26-02-2015 Machinefabrikanten kiezen er steeds vaker voor om werkzaamheden ten behoeve van hun eigen producten uit te besteden aan derden. Bij het door derden laten verrichten van werkzaamheden aan het eigen product is er sprake van dienstverlening.

Door zijn specialisatie kan bijvoorbeeld een toeleverancier een dienst meestal goedkoper aanbieden, waarbij de kwaliteit ook nog eens vaak beter is. Sommige machinefabrikanten zijn er nog steeds van overtuigd dat met de uitbesteding van werkzaamheden ten behoeve van een product aan een derde partij tegelijk ook de eindverantwoordelijkheid voor dat product bij die derde wordt gelegd.

Een kras voorbeeld is de machinefabrikant die een elektroinstallateur inhuurde om “de machine veilig te maken”, waarbij de installateur tevens werd gevraagd om maar meteen voor de gehele machine de EG-verklaring van overeenstemming te ondertekenen.

Voor alle duidelijkheid: met de ondertekening van een EG-verklaring van overeenstemming geef je aan eindverantwoordelijke te zijn voor het op de markt brengen of in bedrijf stellen van het desbetreffende product. Echter, alleen de fabrikant (of iemand die daarmee is gelijkgesteld, zoals een merkzetter) kan de eindverantwoordelijkheid voor het op de markt brengen of in bedrijf stellen van een product overnemen. Het inhuren van specialisten verandert niets aan de eindverantwoordelijkheid van de fabrikant voor het voldoen aan alle wettelijke producteisen (conformiteit). Het fabrikantschap, en daarmee de eindverantwoordelijkheid voor de conformiteit, gaat over op degene die de machine onder eigen naam en verantwoordelijkheid op de markt brengt of in bedrijf stelt. Het aanbrengen van modificaties aan een bestaand product kan echter ook worden beschouwd als het hernieuwd op de markt brengen of in bedrijf stellen van dat product, en daarmee een overgaan van het fabrikantschap.

De nieuwe fabrikant kan – in sommige gevallen - nog wel schade die voortvloeit uit productaansprakelijkheid op de oorspronkelijke fabrikant verhalen tot een maximum van 10 jaar na de datum van het voor de eerste keer op de EU-markt brengen of inbedrijfstelling. Het inkopen van een dienst is fundamenteel iets anders dan het inkopen van een onderdeel. In beide gevallen is er weliswaar sprake van toelevering, maar van verschillende zaken. Bij dienstverlening worden werkzaamheden door een derde verricht aan zaken van een ander; bij levering van onderdelen wordt de eigendom ervan overgedragen.

In principe kan alles worden uitbesteed, van (praktische uitvoering van) ontwerp tot (praktische realisatie van de) CE-markering, maar bij uitbesteden blijft de eindverantwoordelijkheid voor het op de markt brengen of in bedrijf stellen van de machine wel liggen bij de fabrikant ervan (zelfs al koopt hij alles in en voert hij uitsluitend regie).

Door toelevering (van een dienst of onderdeel) kan - in formele zin - de eindverantwoordelijkheid voor de conformiteit niet overgaan op de toeleverancier. Het is natuurlijk wel mogelijk om iemand in te huren die jouw machine in overeenstemming brengt met de relevante regelgeving waarbij de eindverantwoordelijkheid bij jou blijft liggen.

Case: door de fabrikant van een eindproduct wordt aan een toeleverancier opdracht gegeven voor het aanbrengen van een besturing. Daarbij is het aan te bevelen dat de uitbesteder de uit te voeren werkzaamheden nader specificeert. Bijvoorbeeld dat hij aangeeft in welk geval welk PL (Performance Level, zie NEN-EN-ISO 13849-1) voor welk deel van de besturing van toepassing is. Dat is immers alleen vast te stellen door een risicoanalyse van de gehele machine. De machinebesturing is altijd een volkomen geïntegreerd onderdeel van de gehele machine. De eigenschappen ervan zijn geheel afhankelijk van de vereiste wijze van functioneren van de machine. Als de toeleverancier, bijvoorbeeld een elektro-installateur, een verkeerde keuze maakt is de fabrikant van het eindproduct toch verantwoordelijk voor het eindresultaat. Dit principe geldt ook voor onderhoudswerkzaamheden aan een machine van een ander.

Bij dienstverlening kan tegelijkertijd ook levering van onderdelen plaatsvinden. Het is aan te bevelen om de dienst en onderdeellevering van elkaar gescheiden te houden. Bijvoorbeeld, een elektro-installateur brengt in de meeste gevallen bij zijn werkzaamheden zijn eigen materialen/onderdelen in. Indien deze onderdelen afzonderlijke producten zijn zoals bijvoorbeeld een schakelaar (valt onder de Laagspanningsrichtlijn), moet hij als tussenhandelaar wel de gebruiksaanwijzing (in het Nederlands) van die schakelaar aan de klant doorleveren. Is er sprake van een onderdeel dat is geleverd met een EG-verklaring van overeenstemming, dan moet hij ook die verklaring aan de klant doorleveren.

De elektro-installateur kan ten aanzien van de geleverde diensten dus niet alleen worden aangesproken op nakoming van de overeengekomen prestatie, maar ten aanzien van de geleverde materialen en onderdelen ook op de wettelijke vereiste conformiteit ervan. De levering van (eind)producten is verbonden met productaansprakelijkheid. Voor geleverde diensten kun je niet productaansprakelijk worden gesteld. Een dienstverlener kan wel, zoals dat heet, tekortschieten in de nakoming van een verbintenis tot dienstverlening. Hij is dan verplicht de schade die de afnemer van de dienst daardoor lijdt te vergoeden, tenzij het tekortschieten niet aan de dienstverlener kan worden toegerekend.

Een toeleverancier (van een dienst of een onderdeel) is overigens niet verplicht een bijdrage te leveren aan het technisch constructiedossier van de machinefabrikant indien dit niet voorafgaand aan de opdrachtverlening contractueel wordt overeengekomen. Worden bij werkzaamheden tevens producten toegeleverd die vallen onder een EU-productrichtlijn of -verordening, dan gelden in de relevante gevallen voor die producten eventuele eisen voor het meeleveren van documenten, zoals een verklaring van overeenstemming en gebruiksaanwijzing, of inbouwverklaring en montage-instructies.

Eerder door u bekeken

Contact adviespunt Machinebouw

Voor uw vragen over onder andere CE-markering, productaansprakelijkheid, risicobeoordeling, de gebruiksaanwijzing, het technisch dossier, eisen voor niet-voltooide machines en de verklaring van overeenstemming bent u bij ons aan het juiste adres.



(015) 2 690 180

advies.machinebouw@nen.nl