Veilig machineonderhoud begint bij het ontwerp

04-08-2014 In de dagelijkse praktijk komt het nog vaak voor dat machineveiligheid en veilig werken vooral vertaald worden als veilig produceren met de machines!

Het blijft voorlopig een grote uitdaging om bewustzijn te creëren dat vanuit de wetgeving, gebaseerd op o.a. de Machinerichtlijn en de Richtlijn Arbeidsmiddelen, de verplichting bestaat machineveiligheid na te streven voor de gehele levenscyclus van die machines. Een belangrijk aspect in de levenscyclus van een machine is ‘onderhoud’.


Denk bij onderhoud dan aan alle activiteiten gericht op het in originele staat houden van de machine, zodat de machine zijn oorspronkelijke functie kan blijven verrichten.

Voor onderhoudsinstructies komt steeds meer aandacht:
• voorschrijven van een noodzakelijke werkvolgorde,
• wijzen op het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s) vanwege gevaren zoals door slijtage ontstane scherpe randen.

Hoe ontstaan onbewust gevaarlijke onderhoudssituaties?

Een machinebouwer heeft een assemblagehal met een bovenloopkraan waarmee zware onderdelen zoals aandrijvingen kunnen worden verplaatst naar de juiste inbouwpositie in de machine. Nadat de machine is samengebouwd wordt deze afgeleverd bij een klant.
Bij die klant raakt deze aandrijving defect en moet worden gedemonteerd De klant heeft echter niet dezelfde mogelijkheden als de machinebouwer. Er is een reële kans dat het wisselen van de aandrijving tot gevaarlijke situaties leidt door het ontbreken van het juiste hulpgereedschap.
De machinebouwer is er voor verantwoordelijk dat de klant beschikt over de juiste hulpmiddelen en instructies voor veilig uitvoeren van de- en montage. Dit hijshulpmiddel dient (MR art 1 sub 1d) overigens ook CE gemarkeerd te worden.
In de technische informatie moet zijn vastgelegd hoe de aandrijving met behulp van het speciaal hijsgereedschap dient te worden gewisseld.

De klant maakt van alle technische informatie die wordt geleverd bij de machine een praktisch resumé voor de Technische Dienst, overzichtelijk voor de monteurs, aangevuld met eigen ervaringen, gericht op effectief en efficiënt uitvoeren en vastleggen van regulier en frequent onderhoud. Speciale informatie, alleen bedoeld voor zeldzame storingen en reparaties blijft meestal opgeborgen in de algemene documentatie en zal vaak gedurende de levensduur van de machine niet nodig zijn voor de Technische Dienst.
In de praktijk zit in de meegeleverde standaarddocumentatie vaak veel meer dan alleen dat wat op de betreffende machine van toepassing is. Dit vormt voor een Technische Dienst vooral ballast, waardoor het relevante deel niet meer onder de aandacht komt. Zo zal bij een storing, waardoor de productie is stil gevallen, het napluizen van documentatie meestal niet de eerste stap zijn. Met de prioriteiten vooral gericht op het op gang te brengen van de productie wordt vaak eerst de gereedschapskist gehaald en wordt begonnen met sleutelen. Vaak leidt dit overigens ook tot een goed resultaat maar is niet aan te raden omdat eventuele waarschuwingen of protocollen niet worden nageleefd.

Maar zelfs wanneer de machinebouwer zijn zaken goed heeft geregeld en gebruikersinformatie (gebruikershandleiding en technische informatie) met duidelijke instructies heeft geleverd, kan er bij een klant nog van alles fout gaan. Bijvoorbeeld:
door routinematig handelen worden stappen overgeslagen. Borgingen tegen spontaan bewegen worden niet geplaatst. Monteurs die niet weten dat ze feitelijk onvoldoende informatie hebben voor het veilig uitvoeren van het onderhoud, worden aan het werk gezet.

Gedurende de gehele levensduur van de machine zal onderhoud moeten worden gepleegd. De klant moet enerzijds bij aanschaf afdwingen dat een machine veilig te onderhouden is en anderzijds zijn organisatie zodanig inrichten dat de onderhoudstaak veilig is uit te voeren. Succes.

Eerder door u bekeken

Contact adviespunt Machinebouw

Voor uw vragen over onder andere CE-markering, productaansprakelijkheid, risicobeoordeling, de gebruiksaanwijzing, het technisch dossier, eisen voor niet-voltooide machines en de verklaring van overeenstemming bent u bij ons aan het juiste adres.



(015) 2 690 180

advies.machinebouw@nen.nl