Normalisatie en maatschappelijke belanghebbenden

Normen zijn belangrijk voor veel aspecten in ons dagelijks leven. Zij spelen, naast regelgeving, een belangrijke rol in het beschermen van het milieu en het verbeteren van de veiligheid, de gezondheid en het welzijn van consumenten en werknemers. Als producten en diensten overeenkomen met normen, betekent dit dat normen veilig, betrouwbaar en van goede kwaliteit zijn.

Ook u kunt meedoen

Wist u dat belanghebbenden en met name ook belanghebbenden op maatschappelijk vlak kunnen bijdragen aan het maken van normen op nationaal en internationaal niveau?
En dat dit direct deelnemen ook maatschappelijk profijt kan opleveren?

Normen worden gemaakt door het samenbrengen van de ervaringen en kennis van verschillende belanghebbenden. Aangezien veel normering tegenwoordig in Europees verband geschiedt wordt de betrokkenheid bij Europese normalisatie, van met name de organisaties met een maatschappelijk belang (en MKB), speciaal door de overheid ook in wetgeving ondersteund.

Deelname aan Europese normalisatie

De deelname van maatschappelijke belanghebbenden in Europese normalisatie wordt gesteund door speciale Europese organisaties (erkend volgens EU Verordening 1025-2012).

Het maatschappelijk belang wordt vertegenwoordigd door:

Waarom zijn normen voor consumenten belangrijk?

Normen zijn de bouten en moeren van de moderne samenleving.
Heeft u zich ooit afgevraagd waarom uw mobiele telefoon buitenshuis werkt? Jawel, dat is dankzij normen.
Waarom moet u een tas vol elektrische adapters meenemen over de grens? Dat komt vanwege een gebrek aan normen.

Maar normen gaan over meer dan alleen uitwisselbaarheid voor consumenten. Ze zijn onmisbaar om ons dagelijks leven veilig, efficiënt en toegankelijk te maken.Omdat normen bepalen hoe een product of dienst moet worden ontworpen of geleverd voordat het op de markt wordt geplaatst, dragen ze bij aan het veiliger en doelmatiger maken ervan. Om zeker te stellen dat aan de behoeften en verwachtingen van consumenten wordt voldaan, is het dan ook essentieel dat consumentenbelangen worden meegenomen in de ontwikkeling van normen.

Waarom moet je zijn vertegenwoordigd bij normalisatie?

Consumentenvertegenwoordigers leveren het perspectief van de eindgebruiker van een product of -dienst in het normontwikkelproces. Hun bijdragen zorgen er bijvoorbeeld voor dat de eisen in een norm het werkelijke gebruik van een consumentenproduct weerspiegelen, en dat de omgevingscondities waarin het product functioneert worden meegenomen.

Het is vooral van belang dat het oogpunt van de consument – als onderdeel van het maatschappelijk belang – wordt meegenomen in Europese normen die worden geëist (of ‘gemandateerd’) door de Europese Commissie om de invoering van Europese wetgeving te ondersteunen (in de vorm van richtlijnen of regelgeving) die essentiële veiligheidseisen bevat bijvoorbeeld voor productgroepen als speelgoed, machines, persoonlijke beschermingsmiddelen, telefoons en dergelijke. Europese normen ondersteunen de invoering van publiek beleid, zoals toegankelijkheid voor iedereen, ongeacht leeftijd of beperkingen.

Private partijen

Door private partijen ontwikkelde normen hebben in toenemende mate invloed op werkomstandigheden (productveiligheid, nanotechnologie, milieu, diensten, energie, transport, enzovoorts). Deze normen worden ook een steeds belangrijker onderdeel van beschermende en preventieve wettelijke eisen. Aangezien belangrijke onderwerpen voor de gezondheid en veiligheid van werknemers bepaald worden buiten de werkplek, moeten werknemersorganisaties actief bijdragen aan normalisatie door de werkervaring, verlangens en verwachtingen ‘van de vloer’ in te brengen.

Europees niveau

Op Europees niveau is ETUC de vertegenwoordigende stem van de vakbonden. De bijdrage van ETUC is hoofdzakelijk op het gebied van diensten en industriële vooruitgang. Daarnaast richt ETUI, het ETUC onafhankelijke onderzoek- en trainingscentrum, zich op het gebied van machines en ergonomie.
Op het gebied van diensten heeft ETUC zich tot nu toe beziggehouden met normen over onderhoud en facilitair beheer. Op het gebied van de geavanceerde maakindustrie houdt ETUC zich voornamelijk bezig met intelligente transportsystemen, biologische producten en communicatie tussen machines.

ETUI was tot nu toe betrokken bij ‘gemandateerde’ normalisatie die productrichtlijnen ondersteunen, met daarbij voorrang voor de machine- en ergonomische normen. Normalisatie kan het platform vormen voor samenwerking van ontwerpers, werknemers, fabrikanten, onderzoekers en overheid om bij te dragen aan een betere gezondheid en veiligheid door ontwerpcriteria in te brengen. Bovendien kunnen vakbonden via normalisatie manieren vinden om werknemerservaringen optimaal in te zetten voor verbetering van arbeidsomstandigheden.

Zelfregeling door industrie

Normen zijn een onderdeel van de zelfregeling door de industrie. Ze beslaan een behoorlijk deel van menselijke activiteiten en hebben op vele wijzen invloed op kwaliteit en duurzaamheid van ons milieu. Normen worden bijvoorbeeld gebruikt om de minimale prestatie-eisen vast te leggen voor producten en processen en voor het bepalen van meetmethodes om de menselijke leefomgeving te monitoren. Normen kunnen ook invloed hebben op de eisen voor het waarmerken van onder andere huishoudelijke producten en spelen daarom een belangrijke rol bij de bescherming van consumenten.

Vrijwillig gebruik

Normen zijn hoofdzakelijk bedoeld voor vrijwillig gebruik. Vanuit wet- en regelgeving kan er echter naar normen verwezen worden waardoor deze verplicht worden. Een voorbeeld hiervan is de Richtlijn inzake eco-ontwerp voor energie-gerelateerde producten (2009/125/EC). Deze richtlijn geeft product-specifieke regelgeving voor apparatuur als wasmachines en boilers. Tv’s en computers en dergelijke worden ondersteund door normen die eisen geven voor testmethodes om overeenstemming aan te tonen met de vastgelegde maximale energieconsumptie.

Normen zijn in toenemende mate van belang voor beleidsmakers en regelgevers in Europa als een alternatief voor formele regelgeving. Overeenstemming met normen wordt gezien als een methode om de noodzaak van controle en handhaving door de regelgevende overheid te verminderen.

Eerder door u bekeken

Meer informatie

Voor meer informatie over normalisatie en maatschappelijke belanghebbenden kunt u contact opnemen met de afdeling Public Affairs.

(015) 2 690 146

publiek@nen.nl

Speciale activiteiten 2017

Tilliften
In 2017 is bij het cluster Zorg en Welzijn een pilot gestart om in samenspraak met Patiëntenfederatie NL de ervaringen van directe gebruikers van tilliften, waaronder patiënten, mantelzorgers en professionele zorgverleners, in te brengen bij het herzien van de productnorm voor deze medische hulpmiddelen.
Meer informatie over deze pilot is beschikbaar bij de afdeling Zorg & Welzijn.

Betrokkenheid stakeholders
In brede zin is in 2017 ook gestart met een door het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat geïnitieerd onderzoek naar de betrokkenheid van stakeholders bij normalisatie. E.e.a. past binnen het kader van Europese ontwikkelingen om de werking van het Europese normalisatiestelsel te verbeteren. Het onderzoek wordt uitgevoerd door Technopolis.

Co-productie met gebruikers in normalisatie
Om de belangen van de uiteindelijke gebruikers te betrekken bij het bereiken van consensus ontwikkelt NEN, binnen het kader van het PROGRESSIVE project, een handleiding voor normcommissies. Door gebruik van co-productie methodologieën kunnen normcommissies de wensen van de gebruikers inventariseren en oplossingen voorstellen en feedback vragen. De handleiding geeft advies over wanneer en hoe dit in het normalisatie proces te doen.
Geïnteresseerd om de concept versie van de handleiding uit te proberen of goede ervaringen te delen, neem dan contact op met de afdeling Milieu & Maatschappij.

Toolbox of solutions for Societal stakeholders

Deze Toolbox is ontwikkeld voor maatschappelijk betrokken stakeholders (consumenten, werknemers of milieuorganisaties) om betrokken te raken bij normalisatieactiviteiten.