Samenvatting

Benieuwd naar de samenvatting van de themabijeenkomst op 9 oktober 'blockchain in de agrofoodsector'? Lees dan het artikel dat geschreven is door Marcel de Vreeze, consultant bij NEN.

Samenvatting van de themabijeenkomst, geschreven door Marcel de Vreeze, consultant NEN.

Tijdens het congres op 9 oktober in Utrecht bleek dat het aantal toepassingen van blockchain in de agrofoodsector sterk toeneemt. De technologie is niet meer weg te denken. Onder leiding van de dagvoorzitters Ronald Hiel en Joost Schuttelaar van Schuttelaar en Partners, werd duidelijk dat door blockchain bestaande processen een stuk efficiënter gemaakt kunnen worden maar ook dat er nieuwe mogelijkheden gecreëerd kunnen worden. Het is echter geen magische oplossing voor alle problemenwant steeds moet er kritisch gekeken worden waar de toepassing van blockchain voordelen oplevert en waar niet.

Olivier Rikken

Oliver Rikken van Axveco gaf als eerste spreker een degelijke uitleg van blockchain. Dit was zeker nodig, want over het onderwerp bestaat nog veel onduidelijkheid. Belangrijke voordelen van blockchain zijn

  • De transparantie, waardoor de volledige historie van transacties zichtbaar is.
  • De onmogelijkheid om eenmaal vastgelegde gegevens in de keten te wijzigen en de extreme robuustheid van het systeem: data is op de computer van elke deelnemer vastgelegd.

Het toepassen van blockchain heeft vooral meerwaarde als meerdere partijen die elkaar niet goed kennen een database gebruiken én van data voorzien, zonder dat is er sprake van een centrale autoriteit. Een voorbeeld is de bitcoin. Als bijvoorbeeld de invoer van gegevens wel centraal geregeld is of als er een derde, vertrouwde partij nodig is, volstaat het gebruik van een traditionele database vaak prima.

Gerard Hartsink

Gerard Hartsink, voorzitter van de NEN normcommissie Blockchain, gaf een overzicht van de huidige activiteiten van de ISO commissie (ISO/TC 307) op het gebied van blockchain. De ISO commissie werkt aan afspraken over een aantal meer algemene aspecten die van belang zijn voor blockchain. Hierbij is te denken aan duidelijke definities van ‘identities’ zoals natuurlijke personen of rechtspersonen. Maar ook afspraken over de identiteit van berichten. Een voor de hand liggende vervolgstap is het opstellen van ISO afspraken voor een meer praktijkgerichte toepassing van de blockchain, de ‘use cases’.

Lan Gé

De concrete vraag of voedsel veiliger wordt van blockchain stond centraal in de presentatie van Lan Gé van de WUR. Bij een samenwerking tussen de overheid, WUR, TNO en een aantal bedrijven werd er gewerkt aan drie pilots voor de toepassing van blockchain in de agrofoodketen. De huidige dataoverdracht in de keten is nu vaak onvolledig en vervormd (’Chinese whisper’). Dit vergroot de kans op fraude in de handel voor in- en transport van mest. Via een pilot wordt onderzocht of blockchain hier verbetering in kan brengen. Ook wordt de techniek ingezet om te garanderen dat boeren een eerlijk inkomen krijgen. Uit de conclusies tot nu toe blijkt dat blockchain weliswaar veelbelovend is, maar een bewijs dat het áltijd goed werkt is er (nog) niet. De kwaliteit en beschikbaarheid van relevante en betrouwbare data is cruciaal, maar op dit moment nog onvoldoende. Verbetering is mogelijk door bijvoorbeeld handmatige invoer te vervangen door sensoren. Lan Gé ziet hier mogelijkheden voor normalisatie.

Joost Zeinstra

Joost Zeinstra gaf een toelichting bij de producten die zijn bedrijf levert voor blockchain, zoals IBM Food Trust. Oplossingen die dit systeem voor de gebruikers biedt zijn openheid van data, optimalisatie van het proces en een beter management van de vraag. Uit een pilot bij Walmart bleek dat de traceerbaarheid van mango’s door toepassing van blockchain terug te brengen was van enkele dagen tot enkele seconden. Joost Zeinstra had ook nog een primeur voor de aanwezigen. De Franse retailer Carrefour is zeer recent IBM Food Trust gaan gebruiken. Zijn advies voor toepassing van de blockchain was om bescheiden te starten met enkele producten en niet direct het gehele assortiment en te zorgen voor een gedegen governance model.

Fatih Agirman

De Rabobank ziet onverwachte voordelen van blockchain. Fatih Agirman merkte dat partijen in de keten die voorheen niet met elkaar wilde praten, dit bij de toepassing van blockchain vaak wél doen. Het uitgangspunt van de Rabobank is dat toepassing van blockchain ook voor small holders, bijvoorbeeld een klein veehouder, voordelen op moet leveren. De Rabobank heeft ervaren dat initiatiefnemers van een blockchain ook andere partijen nodig hebt. Dit levert vaak nuttige informatie op voor deze partijen, terwijl de initiatiefnemer er niet altijd beter van wordt (‘coopetition paradox’). Ook blijkt dat partijen vaak pas bereid zijn informatie te delen, als hen duidelijk is wat het aan meerwaarde oplevert.

Paneldiscussie

Ed Wieles (RvA), Hugo Byrnes (Ahold Delhaize), Leontien Hasselman (Sim Solutions) en Anne de Graaf (NVWA) discussieerden over de stelling of blockchain certificatie kan vervangen als middel om het vertrouwen in voedsel te verhogen. Het antwoord op deze stelling was dat het op dit moment nog niet het geval was. Een van de redenen is de hierboven al genoemde (on)betrouwbaarheid van data. De Graaf ziet wel toegevoegde waarde bij een voedselveiligheidsincident. Een incident leidt in de regel tot een lager consumentenvertrouwen en een toename van de vraag naar informatie die via blockchain beschikbaar kan worden gesteld. Zij gaf aan dat het voor een toezichthouder als de NVWA vaak lastig is om te werken met private systemen, omdat er soms bovenwettelijke elementen in zijn opgenomen op een onduidelijke manier. Voor Ahold Delhaize is vooral de koppeling van een product aan data over eigenschappen van dit product een belangrijk aspect van blockchain. De retailer wil hiermee tegemoetkomen aan de toenemende behoefte van de consument aan meer informatie over het product dat hij koopt. Ook Byrnes heeft gemerkt dat bij de toepassing van blockchain, partijen meer bereid zijn te communiceren en gemakkelijker data delen. Een ander effect is een beter inzicht in de keten: ‘Blockchain brengt niet je keten in beeld, maar je moet je keten in beeld brengen om blockchain in te voeren’, aldus Byrnes.

Uit interactie met de zaal bleek dat invoering van blockchain in agrofood voor de MKB’s op dit moment nog (te) ingewikkeld is en dat het vooral de grote bedrijven zijn die ermee aan de slag gaan. Zo is Avebe zich aan het oriënteren en van plan blockchain op korte termijn in te voeren. Al is het alleen maar om een beter beeld te krijgen van het gebruik van hun product, zetmeel, in de keten.

Conclusie

Een blik in de ‘blockchain toekomst’ door de deelnemers leverde aan het eind van het congres de verwachting op dat de komende vijf tot tien jaar de interoperability van blockchain geregeld is, er veel meer ‘use cases’ zijn (ook voor MKB), het betalingsverkeer veel sneller verloopt en toezichthouders een beter beeld hebben van de toepassing van blockchain (met name op het gebied van fraudebestrijding). Ook verwachten de deelnemers dat de voortschrijdende integratie van het Internet of Things (IoT), Artificial Intelligence (AI), big data en blockchain tot ongekende mogelijkheden gaat leiden die we ons nu (nog) niet kunnen voorstellen.
Kortom, blockchain is een blijvertje.

Meer informatie

Meer weten of vragen? Neem contact op met Marcel de Vreeze, consultant NEN, marcel.devreeze@nen.nl