Klimaatadaptatie

Het klimaat verandert. Dit proces is in gang gezet en zal niet stoppen, zelfs als vanaf nu de CO2-emissies zouden worden beëindigd. Een belangrijk gevolg is dat de extremen toenemen. Je ziet dat aan de beelden in de media van overstromingen in Zuidoost-Azië, hoosbuien in West-Europa en extreem langdurige hittegolven in Oost-Europa en Zuid-Amerika. Die lijken elkaar steeds sneller af te wisselen.

Hoe kunnen afspraken op het gebied van klimaatadaptatie ervoor zorgen dat we kunnen anticiperen op de toekomst?

De samenleving zal rekening moeten houden met dat veranderende klimaat. Zo niet, dan leidt dat tot grote maatschappelijke kosten. Normen kunnen een belangrijk hulpmiddel zijn om de samenleving weerbaar ‘resilient’ te maken tegen deze effecten.

De vraag hoe vaak in 2050 een extreme regenbui kan optreden, is nu al van betekenis voor mensen die een nieuw rioolstelsel ontwerpen.

Veel data beschikbaar

De laatste tientallen jaren is er veel onderzoek gedaan naar het klimaat en de klimaatverandering. De onderzoekswereld heeft inmiddels veel data verzameld en gaat hier nog steeds mee door. Met deze data kunnen de gevolgen van klimaatverandering in kaart worden gebracht: wat houdt klimaatverandering in, welke impact heeft het en wat zijn de meest kwetsbare gebieden? De beleidsmakers bekijken nu hoe zij de data kunnen gebruiken bij beleidsontwikkelingen, het managen van steden en voor het ontwerpen van nieuwe leefgebieden. Tegelijk geldt dat de onzekerheden nog groot zijn. Met name als het gaat om extreme weersituaties. Toch zijn deze toekomstige data van groot belang, omdat veel installaties, gebouwen en infrastructuren een levensduur hebben van tientallen jaren. Zo is de vraag hoe vaak in 2050 een extreme regenbui kan optreden, nu al van betekenis voor mensen die een nieuw rioolstelsel ontwerpen.




De rol van normalisatie

Normalisatie is een handige tool om klimaatdata op een eenduidige manier vast te leggen en om op een makkelijke manier gegevens daarover te kunnen uitwisselen. Met normalisatie voorkom je ook dat mensen steeds opnieuw het wiel gaan uitvinden. Bekijk de ontwikkelingen:



Europese ontwikkelingen

NEN is projectleider van een Europees mandaatproject voor klimaatadaptatie (Adaptation to Climate Change). Dit CEN project is gestart in 2015 en loopt tot 2020. NEN heeft het mandaat gekregen om binnen de sectoren bouw en bebouwde omgeving, energie-infrastructuur en transportinfrastructuur te inventariseren welke Europese normen relevant zijn ten aanzien van klimaatadaptatie. Denk hierbij aan normen voor de klimaatbeheersing van gebouwen of het aanleggen van hoogspanningsleidingen. Het project bestaat uit 2 fases. In de eerste fase (2015-2017) worden de bestaande normen binnen de sectoren doorgelicht en wordt een lijst met relevante normen vastgesteld. Vervolgens worden deze normen in fase 2 (2017-2020) aangepast zodat ze het stempel klimaatbestendig kunnen krijgen. Om het aanpassen van de normen te vergemakkelijken, wordt een richtlijn ontwikkeld met daarin informatie over het gebruik van klimaatdata, risico analyses en termen en definities.

RESIN-project ‘Climate Resilient Cities and Infrastructures’

RESIN is een ander project dat aansluit op het lopende Europese mandaatproject voor ‘Climate Change Adaptation’. Het is een groot onderzoeksproject dat wordt gefinancierd door de Europese Commissie. Doel van het project is om Europese steden en vitale infrastructuren integraal klimaatbestendig te maken. Hierbij wordt in het bijzonder aandacht besteed aan het standaardiseren van procedures voor het bepalen van kwetsbaarheid van bijvoorbeeld gebouwen, straten en pleinen of voor het vaststellen van maatregelen en het meten van de effectiviteit ervan.

RESIN wordt uitgevoerd door een consortium dat is samengesteld uit zeventien partijen, waaronder universiteiten, onderzoeksinstituten, grote en kleine bedrijven, afkomstig uit acht verschillende Europese landen.

NEN is binnen RESIN verantwoordelijk voor het in kaart brengen van de bestaande normen en normalisatie-activiteiten voor klimaatbestendigheid. Daarnaast voert NEN een haalbaarheidsonderzoek uit van normalisatie op dit gebied.

Het RESIN-project valt onder het Europese onderzoeksprogramma ‘Horizon 2020’ en heeft een doorlooptijd van drieënhalf jaar. TNO is projectmanager. De steden Parijs, Bilbao, Manchester en Bratislava zijn partner in het project en proeftuin voor de ontwikkelde instrumenten voor het ondersteunen van de besluitvorming. Vier totaal verschillende steden. Kun je daarvoor een eenduidige aanpak kiezen en dezelfde criteria hanteren voor bijvoorbeeld kwetsbaarheid van zo’n stad? De bedreigingen die Bilbao loopt zo direct aan de Atlantische oceaan, zijn die gelijkwaardig of vergelijkbaar met de bedreigingen waarmee Manchester te maken heeft?

Via NEN-commissies blijven we verbonden met andere Europese landen en zoeken we elkaars kracht om zo een standaard te ontwikkelen die voor heel Europa bruikbaar is. De kracht van NEN zit volgens mij vooral in dit internationale werk.

Hugo Gastkemper, Directeur Stichting RIONED


Internationele ontwikkelingen

Ook op internationaal (ISO) niveau zijn er ontwikkelingen gaande: ISO TC 268 ‘Sustainable development and resilience of communities' en ISO TC 207/SC 7 'Greenhouse gas management and related activities'. Beide technische commissies houden zich onder meer met klimaatadaptatie bezig. NEN is in beide TC’s vertegenwoordigd.

Het voordeel, maar ook het nadeel van een nieuw onderwerp is dat er op veel verschillende niveaus nieuwe initiatieven ontstaan. Er is vaak in dit stadium nog geen structuur bedacht en de kans dat je het overzicht kwijtraakt is groot. ISO heeft een taskforce in het leven geroepen die in afstemming met CEN al de initiatieven gaat stroomlijnen en op elkaar gaat afstemmen.



Nationale ontwikkelingen

Op nationaal gebied heeft NEN aansluiting gezocht bij de ‘City Deal voor klimaatbestendige steden’. Het is een initiatief van het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Een aantal publieke partijen, zoals gemeenten en waterschappen en zeven (semi-)private partijen, waaronder Heijmans, Netherlands Water Partnership en Rotterdam Centre for Resilient Delta Cities doen hieraan mee. Met de City Deal willen de partijen de komende vier jaar een praktijkleeromgeving en kraamkamer voor innovatie zijn.

NEN is hierbij betrokken om voeling te houden met wat er in de markt gebeurt. Daarnaast zijn bij deze City Deal partijen betrokken die wellicht interesse hebben om een nationale schaduwcommissie op te richten voor het onderwerp Klimaatadaptatie. Op deze wijze kan Nederland goed de Europese en internationale ontwikkelingen op dit gebied volgen en invloed uitoefenen op de aanpassing van de bestaande normen en de inhoud van de normen die nog ontwikkeld gaan worden.

City Deal voor klimaatbestendige steden

Op nationaal gebied heeft NEN aansluiting gezocht bij de ‘City Deal voor klimaatbestendige steden’. Het is een initiatief van het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Een aantal publieke partijen, zoals gemeenten en waterschappen en zeven (semi-)private partijen, waaronder Heijmans, Netherlands Water Partnership en Rotterdam Centre for Resilient Delta Cities doen hieraan mee. Met de City Deal willen de partijen de komende vier jaar een praktijkleeromgeving en kraamkamer voor innovatie zijn.

NEN is hierbij betrokken om voeling te houden met wat er in de markt gebeurt. Daarnaast zijn bij deze City Deal partijen betrokken die wellicht interesse hebben om een nationale schaduwcommissie op te richten voor het onderwerp Klimaatadaptatie. Op deze wijze kan Nederland goed de Europese en internationale ontwikkelingen op dit gebied volgen en invloed uitoefenen op de aanpassing van de bestaande normen en de inhoud van de normen die nog ontwikkeld gaan worden.

Inspirerende verhalen

De gevolgen van klimaatverandering vragen om verbetering en vernieuwing van hoe we met het water in de stad omgaan. Regenbuien worden steeds langer en heviger. Rivieren treden met meer regelmaat uit hun oevers. Dit is met name voor deltasteden wereldwijd een toenemend probleem. Het is een grote uitdaging voor overheden, bedrijfsleven en bewoners om de gevolgen onder controle te houden.

Lees de inspirerende verhalen van partijen uit de watersector met een visie op de beheersing van stedelijk water. Hoe gaan zij om met deze uitdagingen?

Lees de verhalen

Vragen of meer informatie?

Voor vragen over de organisatie en/of het programma kunt u contact opnemen met Emiel Verhoeff, Business Development (015) 2 690 334 en Erica Fritse, Milieu en Maatschappij (015) 2 690 303 of stuur een e-mail met uw vraag.

Stuur een e-mail