Het klimaat verandert. Dit proces is in gang gezet en zal niet stoppen, zelfs als vanaf nu de CO2-emissies zouden worden beëindigd. Een belangrijk gevolg is dat de extremen toenemen. Je ziet dat aan de beelden in de media van overstromingen in Zuidoost-Azië, hoosbuien in West-Europa en extreem langdurige hittegolven in Oost-Europa en Zuid-Amerika. Die lijken elkaar steeds sneller af te wisselen.

De samenleving zal rekening moeten houden met dat veranderende klimaat. Zo niet, dan leidt dat tot grote maatschappelijke kosten. Normen kunnen een belangrijk hulpmiddel zijn om de samenleving weerbaar ‘resilient’ te maken tegen deze effecten.

Veel data beschikbaar

De laatste tientallen jaren is er veel onderzoek gedaan naar het klimaat en de klimaatverandering. De onderzoekswereld heeft inmiddels veel data verzameld en gaat hier nog steeds mee door. Met deze data kunnen de gevolgen van klimaatverandering in kaart worden gebracht: wat houdt klimaatverandering in, welke impact heeft het en wat zijn de meest kwetsbare gebieden? De beleidsmakers bekijken nu hoe zij de data kunnen gebruiken bij beleidsontwikkelingen, het managen van steden en voor het ontwerpen van nieuwe leefgebieden. Tegelijk geldt dat de onzekerheden nog groot zijn. Met name als het gaat om extreme weersituaties. Toch zijn deze toekomstige data van groot belang, omdat veel installaties, gebouwen en infrastructuren een levensduur hebben van tientallen jaren. Zo is de vraag hoe vaak in 2050 een extreme regenbui kan optreden, nu al van betekenis voor mensen die een nieuw rioolstelsel ontwerpen.

De rol van NEN en normalisatie

Normalisatie is een handige tool om klimaatdata op een eenduidige manier vast te leggen en om op een makkelijke manier gegevens daarover te kunnen uitwisselen. Met normalisatie voorkom je ook dat mensen steeds opnieuw het wiel gaan uitvinden.

Europese ontwikkelingen

NEN is projectleider van een Europees project voor Climate Change Adaptation. Dit CEN-project is begonnen in 2015 en loopt tot 2018-2019. NEN heeft het mandaat gekregen om binnen de sectoren vervoersinfrastructuur, energie-infrastructuur, bouw en de bebouwde omgeving te inventariseren welke normen er al bestaan (eerste fase). Denk hierbij aan normen voor het bouwen van huizen of het aanleggen van hoogspanningsleidingen. De tweede fase betreft een inventarisatie van normen die ontbreken en onderzoek naar hoe de bestaande normen kunnen worden aangepast zodat deze ook ‘het stempel Klimaatbestendig’ kunnen krijgen.

Je kunt geen norm maken voor klimaatadaptatie. Het is zo’n brede noemer, waar heel veel normen mee te maken hebben. Wél is het zaak dat bij het opstellen van normen structureel rekening wordt gehouden met het onderwerp. Een belangrijk handvat hiervoor is een recent gepubliceerde CEN-guide.

Internationale ontwikkelingen

Ook op internationaal (ISO) niveau zijn er ontwikkelingen gaande: ISO TC 268 ‘Sustainable development and resilience of communities' en ISO TC 207/SC 7 'Greenhouse gas management and related activities'. Beide technische commissies houden zich onder meer met klimaatadaptatie bezig. NEN is in beide TC’s vertegenwoordigd.

Het voordeel, maar ook het nadeel van een nieuw onderwerp is dat er op veel verschillende niveaus nieuwe initiatieven ontstaan. Er is vaak in dit stadium nog geen structuur bedacht en de kans dat je het overzicht kwijtraakt is groot. ISO heeft een taskforce in het leven geroepen die in afstemming met CEN al de initiatieven gaat stroomlijnen en op elkaar gaat afstemmen.

City Deal voor klimaatbestendige steden

Op nationaal gebied heeft NEN aansluiting gezocht bij de ‘City Deal voor klimaatbestendige steden’. Het is een initiatief van het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Een aantal publieke partijen, zoals gemeenten en waterschappen en zeven (semi-)private partijen, waaronder Heijmans, Netherlands Water Partnership en Rotterdam Centre for Resilient Delta Cities doen hieraan mee. Met de City Deal willen de partijen de komende vier jaar een praktijkleeromgeving en kraamkamer voor innovatie zijn.

NEN is hierbij betrokken om voeling te houden met wat er in de markt gebeurt. Daarnaast zijn bij deze City Deal partijen betrokken die wellicht interesse hebben om een nationale schaduwcommissie op te richten voor het onderwerp Klimaatadaptatie. Op deze wijze kan Nederland goed de Europese en internationale ontwikkelingen op dit gebied volgen en invloed uitoefenen op de aanpassing van de bestaande normen en de inhoud van de normen die nog ontwikkeld gaan worden.

RESIN-project ‘Climate Resilient Cities and Infrastructures’

RESIN is een ander project dat aansluit op het lopende Europese mandaatproject voor ‘Climate Change Adaptation’. Het is een groot onderzoeksproject dat wordt gefinancierd door de Europese Commissie. Doel van het project is om Europese steden en vitale infrastructuren integraal klimaatbestendig te maken. Hierbij wordt in het bijzonder aandacht besteed aan het standaardiseren van procedures voor het bepalen van kwetsbaarheid van bijvoorbeeld gebouwen, straten en pleinen of voor het vaststellen van maatregelen en het meten van de effectiviteit ervan.

RESIN wordt uitgevoerd door een consortium dat is samengesteld uit zeventien partijen, waaronder universiteiten, onderzoeksinstituten, grote en kleine bedrijven, afkomstig uit acht verschillende Europese landen.

NEN is binnen RESIN verantwoordelijk voor het in kaart brengen van de bestaande normen en normalisatie-activiteiten voor klimaatbestendigheid. Daarnaast voert NEN een haalbaarheidsonderzoek uit van normalisatie op dit gebied.

Het RESIN-project valt onder het Europese onderzoeksprogramma ‘Horizon 2020’ en heeft een doorlooptijd van drieënhalf jaar. TNO is projectmanager. De steden Parijs, Bilbao, Manchester en Bratislava zijn partner in het project en proeftuin voor de ontwikkelde instrumenten voor het ondersteunen van de besluitvorming. Vier totaal verschillende steden. Kun je daarvoor een eenduidige aanpak kiezen en dezelfde criteria hanteren voor bijvoorbeeld kwetsbaarheid van zo’n stad? De bedreigingen die Bilbao loopt zo direct aan de Atlantische oceaan, zijn die gelijkwaardig of vergelijkbaar met de bedreigingen waarmee Manchester te maken heeft?

Meer informatie?

Bent u geïnteresseerd in een van de onderwerpen? Wilt u meer informatie of van gedachten wisselen over de mogelijkheden van normalisatie? Neem dan contact op met Nicolet Baas, Consultant Milieu & Maatschappij,

(015) 2 690 303

mm@nen.nl

Top normen Milieu

Waarom meedoen?

  • Direct invloed uitoefenen op de inhoud van een norm
  • Bij de top aan tafel uit uw sector
  • Als eerste op de hoogte van veranderingen in uw vakgebied