Radioactiviteit
Toepassing en meten

Radioactieve stoffen kunnen energie leveren in kerncentrales en worden medisch gebruikt voor diagnose en behandeling. Radioactieve stoffen kunnen voorkomen in het milieu en ook in bouwstoffen.

Bij gebruik, transport en opslag van radioactieve stoffen is het belangrijk patiënten, werknemers en milieu te beschermen tegen de negatieve gevolgen van ioniserende straling. Radioactieve stoffen in besmet voedsel of radioactieve deeltjes in de lucht leiden tot negatieve effecten op de gezondheid.

Het is van belang dat er afspraken worden gemaakt over de technologieën en methoden ter bescherming van de bevolking, individuen en het milieu tegen alle vormen van ioniserende straling door radioactieve stoffen en nucleaire energie.

De experts uit de normcommissie zorgen ervoor dat de Nederlandse 'best practices' worden ingebracht in internationale normen.

Werkgebied & activiteiten

Werkgebied

Voor de bescherming van de Nederlandse bevolking, alsmede de bescherming van werknemers en patiënten is het belangrijk om snel, betrouwbaar en adequaat de situatie maar ook de dosimetri voor mensen te kunnen beoordelen.

Stralingsmeetmethodes worden regulier gebruikt voor het meten van de stralingsblootstelling en het toetsen van de veiligheid bij kernreactoren, producenten van stralingsbronnen voor medische toepassingen, radioactiviteit van bouwmaterialen, blootstelling aan straling bij zorgprofessionals die met straling/röntgenapparatuur werken. De stralingsmeetmethodes worden ook gebruikt bij ongelukken en de controle van afval. De toepassing van genormaliseerde en gevalideerde stralingsmeetmethoden zijn belangrijk om:

  • eenduidige en vergelijkbare resultaten te verkrijgen bij alle vormen en toepassingen van ioniserende straling, én
  • te controleren of de wettelijk vastgestelde grenswaarden al dan niet worden overschreden.

Regelgeving
Het Besluit basisveiligheidsnormen stralingsbescherming (Bbs, 2018) is een Algemene Maatregel van Bestuur. Het geeft een uitwerking van de Kernenergiewet. Het besluit is uitgewerkt in regelingen:

  • Regeling basisveiligheidsnormen stralingsbescherming;
  • Regeling stralingsbescherming beroepsmatige blootstelling 2018;
  • Regeling stralingsbescherming medische blootstelling;
  • ANVS-Verordening basisveiligheidsnormen stralingsbescherming.

De ministeries van Infrastructuur en Waterstaat (IenW), Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS) en de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) stelden het besluit op. De ANVS is het aanspreekpunt t.a.v. het wettelijk kader en beleid.

Activiteiten

De normcommissie borgt dat voor Nederland praktische methoden beschikbaar zijn voor het meten van straling die voldoen aan de wetgeving en de stand der techniek. De experts uit de normcommissie zorgen ervoor dat de Nederlandse 'best practices' worden ingebracht in internationale normen.

Voor veel onderwerpen leren we in Nederland juist van de internationale expertise. Het werk in de internationale werkgroepen geeft inspiratie voor het actueel houden van de Nederlandse praktijk en normen.

Speerpunten nationaal

  • Revisie van NEN 5639:2014 "Radioactiviteitsmetingen - Bepaling van het omgevingsdosisequivalenttempo met draagbare stralingsmeetapparatuur”. Door NEN 5639 aan te passen aan de praktijk en de beschikbare meters kan de kwaliteit en uniformiteit van de metingen worden verbeterd. NEN 5639 kan ook de rapportage van de metingen verbeteren waardoor een beter overzicht verkregen kan worden van de metingen en stralingsgevaar in Nederland bij ongelukken;
  • Implementeren normen, met name NEN 5639 en invloed op trainingen en bijscholingen;
  • Uitbouw van de mogelijkheid normalisatie op te nemen in trainingen en (bij)scholingen;
  • Ontwikkelen van snelle (mogelijk indicatieve) methoden die gebruikt kunnen worden om snel informatie te verkrijgen omtrent de gevolgen van een incident;
  • Herziening van de RIVM 'Leidraad risicoanalyse stralingstoepassingen' en ontwikkeling van een NPR (Nederlandse Praktijk Richtlijn);
  • Onderzoeken en ontwikkelen van documenten (NPR) voor: 1. Vrijgave en detectie; wat te doen als de vrijgave limiet dicht bij de detectie limiet ligt van de gebruikte apparatuur en 2. Ziekenhuisafval.

Structuur

Internationale werkzaamheden

  • ISO/TC 85: Nuclear energy, nuclear technologies and radiological protection: 215 gepubliceerde standaarden, 71 in ontwikkeling;
  • ISO/TC 147 Water quality - Radioactivity measurements: 22 gepubliceerde standaarden, 9 in ontwikkeling.

Een actuele lijst met gepubliceerde normen en normen in ontwikkeling die onder de verantwoordelijkheid van de commissie vallen, is beschikbaar via de ISO websites: ISO/TC 85 en ISO/TC 147. Het werk van de normcommissie is breed, en heeft een groot aantal subcommissies en werkgroepen.

Overzicht van de subcommissies

ISO/TC 85/SC 2 Radiological protection
ISO/TC 85/SC 5 Nuclear installations, processes and technologies
ISO/TC 85/SC 6 Reactor technology
ISO/TC 147/SC 3 Radioactivity measurements

Overzicht van de werkgroepen

Wie doen er mee?

De overheid is een belangrijke partij: beleidsmedewerkers en onderzoekers, hulpdiensten en laboratoria zijn goed vertegenwoordigd. Ook zijn vertegenwoordigers van partijen in kernenergie en opslag als wel als medische toepassingen lid van de commissie.

Bekijk het overzicht normcommissieleden

Normen & nieuws

Normen

Normen gratis ter beschikking gesteld door NEN en ministerie van I&W

Om toepassing van normen voor radioactiviteitsmetingen te bevorderen heeft de ANVS, via het ministerie van I&W een overeenkomst met NEN gesloten waardoor 25 nationaal ontwikkelde NEN-normen nu kostenloos beschikbaar zijn, het enige wat de gebruiker hiervoor nodig heeft is een gebruikslicentie voor NEN Connect.

Voor wie?

Het pakket is voor stralingsdeskundigen van laboratoria en hulpdiensten binnen Nederland en dan specifiek degenen werkzaam in het milieu, inspecteurs van de kernfysische dienst en betrokkenen Back Office voor Radiologische Informatie (BORI).

Bekijk de normen in dit pakket



Nieuws

Norm voor radioactiviteitsmetingen met draagbare meetapparatuur gepubliceerd

11-11-2019 De norm voor radioactiviteitsmetingen met draagbare meetapparatuur, NEN 5639, is gepubliceerd. Deze ...

Normontwerp voor radioactiviteitsmetingen met draagbare meetapparatuur gepubliceerd voor commentaar

13-05-2019 Het normontwerp voor radioactiviteitsmetingen, NEN 5639, wordt gebruikt voor de bepaling van omgevin...

Revisie norm voor radioactiviteitsmetingen met draagbare meetapparatuur

17-01-2019 NEN 5639 wordt gebruikt voor de bepaling van omgevingsstraling met draagbare meetapparatuur. Bij geb...

Ook meepraten?

Wilt u als belanghebbende partij meepraten over de ontwikkeling van normen op dit gebied? De normcommissie 'Radioactiviteit: toepassen en meten’ houdt zich bezig met de normalisatie van methoden voor monsterneming, monstervoorbereiding en meting van radioactiviteit in het milieu, de voedselketen en de leefomgeving. Vul uw gegevens in voor meer informatie over of deelname aan deze normcommissie.

Vul uw gegevens in

Of neem direct contact met ons op:

Marlou Bijlsma

Marlou Bijlsma

Marlou Bijlsma, Consultant, telefoon (015) 2 690 264 of stuur een e-mail.